Eerste medicijn voor zeldzame hersenziekte goedgekeurd
Voor mensen met de Alexander-ziekte, een zeldzame en dodelijke neurologische aandoening, is er eindelijk een behandeling. De Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA keurde Zanvastro goed na een studie waarin patiënten hun loopvermogen behielden terwijl onbehandelde patiënten achteruitgingen.
De Alexander-ziekte tast de aanmaak van myeline aan, de beschermende laag rondom zenuwcellen. Zonder die bescherming verloopt de communicatie tussen neuronen steeds moeizamer. De ziekte begint vaak op jonge leeftijd en leidt tot progressieve motorische en cognitieve achteruitgang. Tot nu toe bestond er geen ziekte-modificerende behandeling.
Zanvastro, ontwikkeld door Ionis Pharmaceuticals, is een antisense-oligonucleotide: een korte streng genetisch materiaal die de aanmaak van een schadelijk eiwit in de hersenen remt. De onderzoekers vonden in de pivotale studie dat de loopsnelheid, een maatstaf voor motorische functie, stabiel bleef bij behandelde patiënten. Bij de controlegroep daalde die met 33 procent. Bij jonge kinderen waren er aanwijzingen dat het medicijn het loopvermogen niet alleen stabiliseerde, maar zelfs verbeterde.
Wat antisense-therapie doet
Antisense-oligonucleotiden werken door zich te binden aan specifiek RNA in de cel, waardoor de productie van een eiwit wordt geblokkeerd. Bij Alexander-ziekte gaat het om mutaties in het gen voor het eiwit GFAP, dat in te hoge concentraties giftig is voor astrocyten in de hersenen. Door de GFAP-productie te verlagen, wordt de schade aan hersenweefsel afgeremd. Dit is dezelfde benadering die Ionis eerder toepaste bij andere neurologische aandoeningen.
Voor de longevity-praktijk is deze goedkeuring minder direct relevant, maar het bewijst dat gerichte gen-remming bij zeldzame hersenziekten haalbaar en veilig kan zijn. Dergelijke platforms kunnen in de toekomst ook worden toegepast bij vaker voorkomende neurodegeneratieve ziekten.
Veiligheid en beperkingen
Ernstige bijwerkingen kwamen vaker voor in de controlegroep dan bij de behandelde patiënten, wat duidt op een gunstig veiligheidsprofiel. De studie was beperkt van omvang, wat bij een zeldzame ziekte onvermijdelijk is. Langetermijneffecten zijn nog niet volledig in kaart gebracht.
Zoektermen om verder te zoeken: antisense oligonucleotide neurodegeneratie, GFAP-mutatie myeline ziekte, RNA-remming hersenziekten therapie