Een eiwit in hersenen remt tau-schade bij Alzheimer

Bij Alzheimer en verwante hersenaandoeningen raken tau-eiwitten chemisch veranderd. Ze gaan dan samenklonteren tot wat neurofibrillair klitten (neurofibrillaire tangles) heten. Die klitten beschadigen neuronen en verstoren hun normale werking. Naarmate de ziekte vordert, sterven steeds meer hersencellen af.

De onderzoekers ontdekten dat het eiwit SORLA (gecodeerd door het SORL1-gen) een rol speelt in het transport en de opruiming van tau in neuronen. SORLA is onderdeel van een cellulair sorteersysteem dat bepaalt waar eiwitten naartoe gaan binnen de cel. Bij Alzheimer-patiënten is de aanmaak van SORLA verlaagd. Dat was al bekend voor het amyloïd-bèta-eiwit, een andere samenklontering bij Alzheimer, maar de link met tau was minder goed bestudeerd.

Wat zegt het diermodel?

In muizen die genetisch zijn aangepast om tau-pathologie te ontwikkelen (het zogeheten PS19-model), vertraagde een verhoogde SORLA-expressie de opeenstapeling van tau en het verlies van synapsen, de verbindingen tussen neuronen. Ook verminderde het de overactivering van gliacellen, steuncellen in het brein die bij chronische activering zelf bijdragen aan schade. Het geheugen van de dieren leek in vroege metingen beter beschermd. De studie werd gepubliceerd in Science Advances.

Dit zijn bevindingen uit een muismodel, niet uit mensen. De vertaalstap naar een werkzame behandeling bij mensen is groot en onzeker. Dat SORLA al genetisch is gelinkt aan Alzheimer-risico via grootschalige genetische studies (GWAS) geeft de bevinding wel extra wetenschappelijk gewicht.

Een nieuwe route voor behandeling?

Als SORLA-expressie te verhogen is via een medicijn of gentherapie, zou dat de tau-pathologie mogelijk kunnen afremmen. Dat is nog een hypothetisch scenario, maar het biedt een concreet biologisch doelwit. Onderzoek naar SORL1 als therapeutisch doelwit staat daarmee iets steviger op de kaart.

Lees het originele artikel