APOE-gen destabiliseert DNA en versnelt celveroudering
Een gen dat al lang in verband wordt gebracht met Alzheimer doet nog iets anders: het destabiliseert de verpakking van DNA in cellen en zet daarmee een proces van celveroudering in gang. Dat blijkt uit een correctie op een eerder gepubliceerde studie in Nature Aging.
DNA in cellen zit niet los opgestapeld. Het is strak opgerold rond eiwitcomplexen en gecomprimeerd in structuren die heterochromatine worden genoemd. Dat is de compacte, inactieve verpakkingsvorm van het erfelijk materiaal. Als die verpakking losraakt, worden genen actief die normaal stil worden gehouden. Dat kan een cel in een toestand brengen van permanente inactiviteit: celveroudering (ook wel senescentie genoemd).
Het APOE-verband
De studie, gepubliceerd in Nature Aging, laat zien dat APOE, een gen dat in een bepaalde variant (APOE4) het sterkste bekende genetische risico voor Alzheimer vormt, dit heterochromatine destabiliseert. Cellen met actief APOE tonen daarna kenmerken van senescentie: ze delen niet meer, scheiden ontstekingsstoffen uit en beschadigen omliggende cellen. Het gaat om een correctie op een eerder artikel, wat betekent dat de kernbevinding overeind bleef maar dat eerder gerapporteerde details zijn aangepast.
Veroudering als mechanisme achter Alzheimer
Dit verband tussen APOE, heterochromatine en senescentie biedt een mogelijke verklaring voor waarom APOE4-dragers vatbaarder zijn voor Alzheimer. Als APOE de celveroudering versnelt via destabilisatie van de DNA-verpakking, kan dat breder weefselbeschadiging en ontstekingsactiviteit in het brein veroorzaken. De onderzoekers benadrukken dat dit een mechanistisch verband is dat verder onderzoek vereist; een directe oorzaak-gevolgrelatie bij mensen is nog niet aangetoond.
Voor longevity-onderzoek is het interessant dat senescentie hier niet als algemeen verouderingsverschijnsel optreedt, maar via een specifiek gen gestuurd lijkt te worden. Dat opent de deur naar gerichtere interventies.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- heterochromatine destabilisatie senescentie
- APOE4 genetisch Alzheimer risico mechanisme
- celveroudering DNA-verpakking ontregeling
Vraag je je af wat een risicogen als APOE voor jouw kans op dementie betekent? Alzheimer Nederland legt uit welke risicogenen er zijn en wat ze wel en niet voorspellen: Risicogenen en de kans op dementie.