Darmbacterie versnelt veroudering van het brein

Onderzoekers ontdekten dat imidazolpropionaat, een metaboliet die bepaalde darmbacteriën produceren, de kans op Alzheimer vergroot. De studie combineerde data van 1.196 cognitief gezonde volwassenen, muismodellen en genetische analyses. De bevindingen verschenen in Nature Communications.

Mensen met hogere bloedspiegels van imidazolpropionaat scoorden slechter op cognitieve tests. Dat verband bleef ook overeind als onderzoekers dezelfde mensen over een langere periode volgden. Bovendien koppelde een genetische analyse op chromosoom 12 een bekende risicoplek voor Alzheimer aan de regulatie van dit metaboliet. Dat suggereert dat je erfelijke aanleg deels bepaalt hoeveel imidazolpropionaat je aanmaakt.

Hoe beschadigt het stofje hersencellen?

In muizen die chronisch imidazolpropionaat kregen toegediend, nam Alzheimer-achtige schade toe. Het stofje bleek de bloed-hersenbarrière te verzwakken: de dichte laag cellen die het hersenweefsel afschermt van de bloedbaan. Daarnaast bevorderde het een proces dat tau-eiwitten overmatig fosforyleert (hyperfosforylerering), waardoor die eiwitten klonteren in neuronen. Dat is een van de kenmerken van Alzheimer. Wanneer de onderzoekers een remmer gaven van het enzym dat dit proces aanstuurt (glycogeensynthasekinase-3β), verdween het effect.

Ouder darmecosysteem, meer schadelijk metaboliet

Met veroudering verschuift de samenstelling van de darmmicrobioom (het totale ecosysteem van bacteriën, schimmels en virussen in de darmen). Bacteriën die imidazolpropionaat produceren, nemen bij veel mensen in aantal toe. Dat maakt dit metaboliet interessant als mogelijke aanknopingspunt voor preventie. De onderzoekers suggereren dat het gericht verminderen van imidazolpropionaat, via voeding, probiotica of medicatie, het risico op dementie mogelijk kan beïnvloeden. Voorlopig betreft dit onderzoek een associatie: of gerichte interventies ook werken bij mensen, moet nog worden aangetoond in klinische studies.

Voor wie zich bezighoudt met de biologie van veroudering, is dit onderzoek interessant omdat het een concreet moleculair pad aanwijst van darmmicrobioom naar hersenveroudering. Dat pad loopt via een zwakkere bloed-hersenbarrière en via klontering van tau-eiwitten, twee processen die allebei al langer worden gelinkt aan cognitieve achteruitgang.

Lees het originele artikel