Stof van darmbacteriën mogelijk betrokken bij Alzheimer
Een stof die darmbacteriën aanmaken is mogelijk betrokken bij Alzheimer. Bij muizen zorgde de stof voor meer schadelijke herseneiwitten, en bij mensen ging een hoge waarde samen met snellere achteruitgang in denken en geheugen. Dat suggereert dat de darm een actieve rol speelt in de ontwikkeling van dementie.
Onderzoekers onderzochten een molecuul genaamd imidazoolpropionaat (afgekort ImP), dat wordt geproduceerd door bepaalde darmbacteriën bij de afbraak van het aminozuur histidine. Het onderzoek laat zien dat bij muizen ImP die de hersenen bereikte, zorgde voor meer ophoping van afwijkend amyloïd en tau. Bij bijna 1200 mensen gingen hogere ImP-waarden in het bloed samen met meer kenmerken van afwijkende eiwitten en slecht werkende zenuwcellen. Beide eiwitvormen zijn typische kenmerken van Alzheimer.
Bij mensen gaat het om een verband, geen oorzakelijk bewijs. Toch is het verband opvallend. Mensen met hogere ImP-concentraties vertoonden ook een snellere achteruitgang in geheugen en andere cognitieve functies. Voor een longevity-bril is dat interessant, omdat het een potentieel nieuw aangrijpingspunt biedt dat buiten de hersenen zelf ligt.
Van darm naar hersenen
Het idee dat de darm via zijn bacteriën de hersenen beïnvloedt, staat bekend als de darm-hersen-as. Darmbacteriën produceren voortdurend stoffen die via de bloedbaan het hele lichaam bereiken. ImP is een van die stoffen. Eerder onderzoek koppelde ImP al aan diabetes type 2 en kransslagaderziekte.
De onderzoekers opperen dat het verlagen van ImP-spiegels in het bloed mogelijk een beschermend effect zou kunnen hebben. Hoe dat in de praktijk zou werken, is nog onduidelijk. Via voeding is dat lastig: bacteriën maken ImP uit histidine, een aminozuur dat je nodig hebt en dat in veel eiwitrijk voedsel zit. De onderzoekers denken eerder aan een middel dat ImP in het bloed verlaagt, zoals een statine dat met cholesterol doet. Dit is echter speculatief en vraagt om verder onderzoek.
Een nieuw spoor in dementieonderzoek
Alzheimer-onderzoek richt zich traditioneel op de hersenen zelf: plaques opruimen, tau-fosforylering remmen, neuronen beschermen. Dit onderzoek voegt een andere laag toe. Als een bacterieel bijproduct in de darm daadwerkelijk bijdraagt aan hersenachteruitgang, opent dat de weg naar middelen die ImP in het bloed verlagen.
Het is wel belangrijk om de bevindingen in perspectief te houden. Het verband bij mensen is een correlatie, en het effect op de hersenen is bij muizen gemeten. Of het verminderen van ImP ook cognitief verval vertraagt, moet in toekomstig onderzoek worden aangetoond.
Zoektermen om verder te onderzoeken: darm-hersen-as Alzheimer | imidazoolpropionaat cognitie | microbioom amyloïde plaques
Benieuwd hoe darmbacteriën de hersenen kunnen schaden? Alzheimer Nederland legt uit wat amyloïde plaques zijn en welke rol ze spelen bij de ziekte van Alzheimer: Amyloïde plaques en de ziekte van Alzheimer.