Darmbacterie verhoogt risico op Alzheimer
Een stof die darmbacteriën aanmaken blijkt nauw samen te hangen met een hoger risico op Alzheimer. De stof stapelt schadelijke herseneiwitten op en versnelt cognitieve achteruitgang. Dat suggereert dat de darm een actieve rol speelt in de ontwikkeling van dementie.
Onderzoekers identificeerden een molecuul genaamd imidazoolpropionaat (afgekort ImP), dat wordt geproduceerd door bepaalde darmbacteriën bij de afbraak van het aminozuur histidine. Het onderzoek toont aan dat hogere ImP-niveaus in het bloed samengaan met een grotere opstapeling van amyloïde plaques en tau-eiwitten in de hersenen. Beide eiwitvormen zijn typische kenmerken van Alzheimer.
De bevindingen zijn vooralsnog associatief: de studie toont een verband, geen oorzakelijk bewijs. Toch is het verband opvallend. Mensen met hogere ImP-concentraties vertoonden ook een snellere achteruitgang in geheugen en andere cognitieve functies. Voor een longevity-bril is dat interessant, omdat het een potentieel nieuw aangrijpingspunt biedt dat buiten de hersenen zelf ligt.
Van darm naar hersenen
Het idee dat de darm via zijn bacteriën de hersenen beïnvloedt, staat bekend als de darm-hersen-as. Darmbacteriën produceren voortdurend stoffen die via de bloedbaan het hele lichaam bereiken. ImP is een van die stoffen. In eerdere studies bleek ImP al betrokken te zijn bij insulineresistentie en ontsteking, twee processen die ook bij Alzheimer een rol spelen.
De onderzoekers opperen dat het verlagen van ImP-spiegels in het bloed mogelijk een beschermend effect zou kunnen hebben. Hoe dat in de praktijk zou werken, is nog onduidelijk. Denkbare routes zijn aanpassingen in voeding of het selectief beïnvloeden van de bacteriepopulatie die ImP produceert. Dit is echter speculatief en vraagt om verder onderzoek.
Een nieuw spoor in dementieonderzoek
Alzheimer-onderzoek richt zich traditioneel op de hersenen zelf: plaques opruimen, tau-fosforylering remmen, neuronen beschermen. Dit onderzoek voegt een andere laag toe. Als een bacterieel bijproduct in de darm daadwerkelijk bijdraagt aan hersenachteruitgang, opent dat deuren voor vroege diagnostiek via bloedtesten én voor preventie via de microbioomsamenstelling.
Het is wel belangrijk om de bevindingen in perspectief te houden. De studie is gebaseerd op correlaties in een menselijke populatie. Of het verminderen van ImP ook cognitief verval vertraagt, moet in toekomstig onderzoek worden aangetoond.
Zoektermen om verder te onderzoeken: darm-hersen-as Alzheimer | imidazoolpropionaat cognitie | microbioom amyloïde plaques