Steven Bartlett

Klopt: de hersenen verbruiken zo'n twintig procent van je energie en die stofwisseling produceert warmte, die vooral via de bloedsomloop wordt afgevoerd.

Klopt: babyonderzoek laat zien dat mensen al heel vroeg verwachtingen hebben over hoe voorwerpen zich gedragen, nog voor ze dat geleerd kunnen hebben. Deze kernkennis wordt als evolutionair aangelegd beschouwd.

Geen natuurwet verbiedt een veel langere levensduur, en bij proefdieren is levensverlenging gelukt. Maar voor mensen bestaat er geen bewezen methode; dit is een toekomstverwachting, geen wetenschappelijke stand van zaken.

Goed onderbouwd: in vergelijkende studies ontlopen populaire diëten elkaar weinig zolang de calorie-inname daalt. Welk dieet je volhoudt, bepaalt het succes. → Is een koolhydraatarm of keto-dieet goed voor langer leven?

Klopt met de voedings- en trainingswetenschap: geen enkel los voedingsmiddel of trainingsvorm is heilig of verboden. Het totaalpatroon en de volhoudbaarheid bepalen het resultaat.

Farmacologisch juist: melatonine wordt snel opgenomen en piekt grofweg binnen het uur. Vandaar het gangbare advies om het 30 tot 60 minuten voor bedtijd te nemen. → Hoeveel melatonine moet je nemen om beter te slapen?

Direct onderzoek naar inname midden in de nacht is er nauwelijks. Wel past de conclusie bij hoe melatonine werkt: het is een klok-verschuiver, geen slaapmiddel, en laat innemen kan je ritme zelfs de verkeerde kant op duwen. → Hoeveel melatonine moet je nemen om beter te slapen?

Kortdurend en laag gedoseerd (0,5 tot 3 mg) is melatonine in onderzoek opvallend veilig, met hooguit milde bijwerkingen. Kanttekeningen: langetermijngegevens zijn schaars en de werkelijke sterkte van vrij verkrijgbare middelen wijkt nogal eens af van het etiket. → Is het veilig om elke nacht melatonine te slikken?

Hier is het melatonine-bewijs het sterkst: voor het verschuiven van je ritme, zoals bij jetlag, werkt het aantoonbaar; mits laag gedoseerd en op het juiste moment ingenomen. → Werkt melatonine als supplement echt voor een betere slaap op oudere leeftijd?

Als vergelijking van bewijsbergen klopt dit: voor melatonine bestaan meta-analyses, voor kersensap, kamille en kiwi vooral kleine losse studies. Kanttekening: meer bewijs is niet hetzelfde als een groot effect; melatonine verschuift vooral je klok en is geen slaappil. → Werkt melatonine als supplement echt voor een betere slaap op oudere leeftijd?

Goed onderbouwd: onbehandelde slaapapneu is in grote cohorten gekoppeld aan hogere sterfte, hart- en vaatziekte, slechtere stofwisseling, somberheid en cognitieve achteruitgang. Behandeling (zoals CPAP) keert een deel daarvan. → Hoe gevaarlijk is slaapapneu?

Klopt met de schattingen uit bevolkingsonderzoek: het overgrote deel van matige tot ernstige slaapapneu blijft ongediagnosticeerd, en bij vrouwen nog vaker omdat hun klachten minder 'klassiek' ogen (vermoeidheid in plaats van luid snurken). → Hoe gevaarlijk is slaapapneu?

Screeningonderzoek bij topsporters vindt inderdaad dat rond de helft slecht slaapt of risico loopt op een slaapstoornis. Maar screening is geen diagnose; 'de helft heeft een klinische slaapstoornis' is stelliger dan die studies dragen.

Geluid is een bewezen slaapverstoorder, ook als je er niet wakker van wordt; nachtelijk verkeersgeluid is gekoppeld aan slechtere slaapkwaliteit. Maar de rangorde 'meer dan bijna elke andere factor' maakt onderzoek niet: licht, cafeïne, alcohol en slaapapneu wegen ook zwaar.

Metingen laten meer verstoringen zien met een bedpartner (bewegen, snurken), maar in vragenlijstonderzoek slapen mensen die hun bed delen juist vaak beter en voelen ze zich veiliger. Het hangt sterk af van de partner en van hoe je meet.

Een paar kleine studies (onder wie sporters) zagen betere slaap na twee kiwi's voor het slapengaan, maar zonder placebogroep en met handjesvol deelnemers. Charmant signaal, geen bewezen slaapmiddel.

Er bestaat geen trial die dit protocol heeft onderzocht. Wat er ligt is praktijkervaring plus een mechanisme-hypothese; als behandeling is het niet onderbouwd. → Hoe weet ik of ik genoeg vitamine D heb, en moet ik suppleren?

Kleine studies laten zien dat vitamine D het microbioom beïnvloedt, maar de keten naar B-vitamineproductie en klachten is een hypothese van de gast, niet aangetoond bij mensen. → Hoe weet ik of ik genoeg vitamine D heb, en moet ik suppleren?

Klopt: de huid van ouderen maakt bij dezelfde zonblootstelling aanzienlijk minder vitamine D aan. Precies waarom de suppletie-adviezen met de leeftijd oplopen. → Hoe weet ik of ik genoeg vitamine D heb, en moet ik suppleren?

Botst met wat studies bij mensen laten zien: gewichtsverlies met GLP-1 kost wél spiermassa, en dat vraagt juist krachttraining en voldoende eiwit. → Verlies je spiermassa als je afvalt met een GLP-1-medicijn, en hoe voorkom je dat?

Persoonlijke ervaring van de gast; er bestaat geen gepubliceerd onderzoek naar microdosering. Ons antwoord daarover staat op onvoldoende bewijs. → Wat zijn de effecten van microdosing met Ozempic?

Klopt in de kern: een grote gerandomiseerde trial onder ruim 17.000 mensen met hart- en vaatziekte vond 20% minder ernstige incidenten. Kanttekening: aangetoond bij patiënten, niet bij gezonde mensen. → Helpen GLP-1-medicijnen (zoals Ozempic) je gezonder oud te worden?

GLP-1 helpt bij afvallen, en gewichtsverlies kan de cyclus verbeteren. Maar herstel van PCOS zelf of van vruchtbaarheid is niet aangetoond; er is geen trial die dit onderzocht. → Helpen GLP-1-medicijnen (zoals Ozempic) je gezonder oud te worden?

Hier is vooral labwerk: metingen laten zien dat blenden in plastic deeltjes losmaakt, maar het aantal studies is klein en gezondheidseffecten zijn niet onderzocht. Interessant signaal, nog geen vaststaand feit. → Hoe erg zijn microplastics in je lichaam voor je gezondheid?

Klopt: thermisch papier bevat vrij BPA en opname via de huid is aangetoond; de EU heeft BPA in kassabonnen daarom in 2020 verboden. Vooral relevant voor wie er dagelijks mee werkt, niet voor een losse bon. → Hoe erg zijn microplastics in je lichaam voor je gezondheid?

Nanoplastics zijn in flessenwater ruimschoots aangetoond en opname via de darm is in labmodellen gezien. Maar hoeveel er bij mensen echt binnenkomt en wat het daar doet, is nog open. Dit onderzoeksveld beweegt snel; wij volgen het. → Hoe erg zijn microplastics in je lichaam voor je gezondheid?

Goed onderbouwd: bij verhitting en bij zure of vette inhoud geven kunststoffen meetbaar meer weekmakers en bisfenolen af. Warm eten dus liever niet in plastic bewaren of opwarmen; simpele winst zonder gedoe. → Hoe erg zijn microplastics in je lichaam voor je gezondheid?