Bloedtest spoort vroeg Alzheimer op via zaadjes
Alzheimer begint niet met vergeten. Het begint met een microscopisch klein kluwen eiwit in je bloed, jarenlang voor je iets merkt. Nu kunnen onderzoekers dat kluwen opsporen via een techniek die ze geleend hebben van prionziekte-research.
Alzheimer wordt gekenmerkt door de ophoping van een misgevouwen eiwit, amyloïd-beta genaamd. Die kluwens vormen zich langzaam in de hersenen, soms meer dan tien jaar voor de eerste klachten. Een vroege bloedtest zou enorm helpen: hoe eerder je ingrijpt, hoe groter de kans op effect.
De onderzoekers gebruikten een methode die ‘eiwitfoutloopversterking via beschijning’ (protein misfolding cyclic amplification, PMCA) wordt genoemd. Het principe: kleine hoeveelheden misgevouwen eiwit uit het bloed worden herhaaldelijk verwarmd en beschoten met geluidsgolven. Daardoor vermenigvuldigen de afwijkende eiwitten zich tot een meetbare hoeveelheid. Zelfs als er maar sporen aanwezig zijn, wordt het signaal groot genoeg om te detecteren.
Hoge trefzekerheid in een grote groep
In de studie deden 549 deelnemers mee. De test onderscheidde Alzheimer-patiënten van cognitief gezonde mensen met een nauwkeurigheid van 93 procent (AUC = 0,93). Ook mensen met lichte geheugenklachten die al wél Alzheimer-gerelateerd waren, werden goed herkend. Bovendien hing de hoeveelheid amyloïd-zaadjes in het bloed sterk samen met de ernst van de geheugenachteruitgang, gemeten via standaard klinische tests.
Wat dit nog niet betekent
Dit is veelbelovend, maar de onderzoekers zijn voorzichtig. De studie werd gehouden bij mensen bij wie al vermoedens van dementie bestonden. Het is nog niet bewezen dat de test net zo goed werkt bij volledig asymptomatische mensen, of dat vroeg opsporen ook tot betere behandeluitkomsten leidt. Brede klinische inzet is dan ook nog niet aan de orde.
Voor een longevity-bril is de richting desondanks interessant. Als vroege amyloïd-ophoping in het bloed betrouwbaar meetbaar is, opent dat de deur naar preventieve strategieën die nu nog ondenkbaar zijn. De vraag verschuift dan van ‘hoe behandel je Alzheimer’ naar ‘wanneer begin je eigenlijk’.
Zoektermen om verder te zoeken: amyloïd-beta seeding bloedtest, protein misfolding cyclic amplification, vroegdiagnostiek Alzheimer biomarker
Benieuwd wat die 'zaadjes' in je bloed precies zijn? Alzheimer Nederland legt uit wat amyloïde plaques zijn en welke rol ze spelen bij het ontstaan van Alzheimer: Amyloïde plaques en de ziekte van Alzheimer.