Bloedkanker-mutaties kunnen Alzheimer uitlokken
Mutaties die normaal worden gevonden bij bloedkanker blijken ook een rol te spelen bij Alzheimer.
Onderzoekers ontdekten dat bepaalde mutaties in bloedcellen immuuncellen in de hersenen (microglia) overactief kunnen maken. Die overactieve microglia veroorzaken een sterke ontstekingsreactie, die op zijn beurt mogelijk bijdraagt aan het ontstaan van Alzheimer. De bevinding is gepubliceerd en staat los van eerdere berichten over microglia en Alzheimer, dit gaat specifiek over een genetische schakel vanuit het bloedvaatstelsel.
Een verrassende genetische schakel
De mutaties in kwestie zijn van het type dat ook wordt aangetroffen bij ouder wordende mensen met een verhoogd risico op bloedkanker. Dit fenomeen heet klonale hematopoëse (het ontstaan van bloedcellen uit een gemuteerde stamcel). Naarmate we ouder worden, stapelen zulke mutaties zich op in bloedstamcellen. Tot nu toe was de focus vooral op het kankerrisico dat daarmee gepaard gaat.
Dat deze mutaties ook het brein kunnen beïnvloeden is een nieuwe observatie. De onderzoekers suggereren dat gemuteerde bloedcellen die de hersenen binnendringen daar een agressievere ontstekingsreactie kunnen vertonen dan normale microglia. Of dit ook daadwerkelijk de ontwikkeling van Alzheimer bij mensen versnelt, is voorlopig niet bewezen, de studie geeft een mechanistische aanwijzing, geen klinisch bewijs.
Mogelijkheden voor vroege opsporing
De bevinding opent wel een interessante deur. Klonale hematopoëse is meetbaar via een gewone bloedtest. Als de link met Alzheimer verder wordt bevestigd, zou dat betekenen dat een bloedtest in de toekomst ook iets kan zeggen over het risico op dementie. Dat is relevant, want vroege opsporing van Alzheimer is nog altijd een groot onopgelost probleem in de geneeskunde.
Daarnaast opperen de onderzoekers dat behandelingen uit de oncologie, medicijnen die al worden ingezet bij bloedkanker, mogelijk ook ingezet kunnen worden om de ontstekingsreactie in de hersenen te dempen. Dat is een vorm van hergebruik van bestaande medicijnen (ook wel ‘drug repurposing’ genoemd). Voor een longevity-perspectief is dat interessant: het zou betekenen dat verouderingsgerelateerde mutaties in bloed ook hersengezondheid op de lange termijn bepalen. Maar dit zijn nog speculatieve stappen, verder onderzoek is noodzakelijk.