Bioritme herstellen als therapie tegen spierverlies

Ons lichaam werkt in vaste ritmes van 24 uur. Genen die deze ritmes aansturen, zogenaamde klokgenen (clock genes), zijn actief in vrijwel elk weefsel, ook in spierweefsel. Bij oudere mensen raken die ritmes verstoord. Eiwitherstel, insulinegebruik en de werking van mitochondria (de energiefabrieken van de cel) verlopen dan niet meer op de juiste momenten van de dag. De onderzoekers stellen dat dit ritme-verlies direct bijdraagt aan spierverlies op oudere leeftijd.

Ontsteking maakt het erger

Naast het verstoorde ritme speelt chronische laaggradige ontsteking een rol. Dit is een sluimerende achtergrondontsteking die kenmerkend is voor veroudering en in vakterm inflammaging wordt genoemd. De twee processen versterken elkaar: verstoorde klokgenen maken spierweefsel gevoeliger voor ontstekingssignalen, en die ontstekingssignalen verstoren op hun beurt de klokgenen verder.

Het review, gepubliceerd in Chinese Medical Journal, bespreekt welke klokgenen het meest betrokken zijn en hoe ze de spierafbraak bevorderen. De onderzoekers wijzen op veelbelovende aanknopingspunten voor therapie, zoals het hersynchroniseren van het bioritme via lichtblootstelling op vaste tijden, maaltijdtiming en gerichte inzet van stoffen die klokgenen beïnvloeden.

Nog ver van de kliniek

De auteurs zijn duidelijk over de beperkingen van hun analyse. Het gaat om een reviewartikel dat bestaande literatuur samenvat, niet om nieuwe klinische data. Of het herstellen van klokgenen ook daadwerkelijk spierverlies remt bij mensen, is nog niet aangetoond. De voorgestelde strategieën zijn voorlopig en vragen om gerandomiseerde trials.

Voor een longevity-bril is dit wel interessant: als het bioritme een stuurmechanisme is voor spieronderhoud, dan biedt dat een relatief toegankelijk aangrijpingspunt. Eetpatroon, slaaptiming en lichtblootstelling zijn leefstijlfactoren die mensen zelf kunnen beïnvloeden, al is het bewijs daarvoor bij sarcopenie nog dun.

Lees het originele artikel