Waarom sommige hersenen dementie weerstaan

Alzheimer wordt gekenmerkt door ophoping van amyloïde plaques en tau-eiwitten. Toch zijn er mensen die bij obductie veel van deze schade blijken te hebben, maar tijdens hun leven nauwelijks geheugenproblemen vertoonden. Dat verschijnsel, cognitieve reserve of veerkracht, is al jaren bekend maar slecht begrepen.

De onderzoekers vonden een aanwijzing: bij mensen met veerkrachtige hersenen bleken onvolgroeide neuronen, ook wel neurale precursorcellen of onrijpe neuronen genoemd, beter in staat te overleven na schade. Bij kwetsbare hersenen stierven deze jonge cellen sneller af. Het gaat hier om cellen die normaal gesproken een rol spelen bij het vernieuwen en aanpassen van hersengebieden die betrokken zijn bij geheugen.

Onrijpe neuronen als buffer

De bevinding suggereert dat het vermogen van de hersenen om nieuwe of onrijpe neuronen in leven te houden, een buffer kan vormen tegen de effecten van Alzheimer-schade. Dit is opvallend: het gaat niet om het voorkomen van de schade zelf, maar om het overleven ondanks die schade.

De onderzoekers denken dat dit inzicht een geheel nieuwe strategie kan opleveren voor dementieonderzoek. In plaats van alleen te zoeken naar manieren om plaques te verwijderen, zou je ook kunnen proberen de overleving van onrijpe neuronen te bevorderen. Dat is een andere benadering dan de meeste huidige geneesmiddelentrajecten.

Voorzichtig optimisme

Het onderzoek is nog vroeg in de cyclus. De bevindingen zijn gebaseerd op hersenweefselanalyse en het is nog onduidelijk via welk mechanisme precies de onrijpe neuronen overleven in veerkrachtige hersenen. Of dit te stimuleren is met een behandeling, en bij welke patiënten, is een volgende vraag.

Vanuit een longevity-perspectief is dit interessant: als veerkracht van het verouderende brein deels afhangt van de jonge celaanwas, dan is neurogenese (het aanmaken van nieuwe neuronen) een potentieel aangrijpingspunt voor preventie van dementie op latere leeftijd.

Lees het originele artikel