Welke vorm van foliumzuur bereikt de hersenen het beste?
Bij een folaattransportstoornis bereikt folinezuur de hersenen het beste, via alternatieve routes. Voor de meeste mensen maakt het type foliumzuur voor hersenopname waarschijnlijk weinig uit.
Folaat bereikt de hersenen niet zomaar via elke route. Er zijn drie transportwegen: één zit in de hersenmembraan, één in de darmwand en bloedhersengrens, en één werkt via een zuurtje. Welke folaatsoort het beste werkt, hangt af van welke transportweg bij jou goed functioneert.
Gewone foliumzuur, het synthetische supplement in de meeste pillen, is voor gezonde mensen de gangbare keuze, maar het lichaam zet het maar langzaam om via een leverenzym. Daardoor hoopt onverwerkte foliumzuur op in het bloed. Of dit zelf schade aanricht is nog niet vastgesteld, maar het is een reden waarom sommige onderzoekers de voorkeur geven aan de al omgezette vorm: 5-methylfolaat (foliumzuur dat je lichaam al heeft klaargemaakt voor gebruik).
Bij mensen bij wie de transportweg in de hersenmembraan slecht werkt, door een erfelijke aandoening of doordat het eigen afweersysteem die weg blokkeert, is folinezuur de aangewezen vorm. Folinezuur bereikt de hersenen via de twee andere transportwegen en omzeilt zo het probleem. Bij de zeldzame erfelijke aandoening waarbij die hersenmembraanroute volledig uitvalt, brengt folinezuur in hoge dosis het folaat in de hersenvloeistof weer op peil. Vroeg beginnen voorkomt of beperkt neurologische schade.
Gewone foliumzuur wordt bij deze zeldzame aandoeningen uitdrukkelijk afgeraden. Het klampt zich vast aan de al defecte transportweg en kan daardoor de kleine resterende werking ervan verder blokkeren. Ook bij een andere transportstoornis, waarbij de folaatopname in de darm niet goed loopt, geldt dit bezwaar. In die situaties zijn 5-methylfolaat of folinezuur de betere keuze, maar zijn waarschijnlijk hogere bloedspiegels nodig om de hersenen voldoende te bereiken.
Voor gezonde mensen zonder transportstoornis is er geen aangetoond verschil in hersenopname tussen de beschikbare vormen. De keuze voor 5-methylfolaat boven gewone foliumzuur is dan gericht op het vermijden van onverwerkte foliumzuur in het bloed, niet op bewezen betere hersenopname. Heb je reden om aan een folaattransportprobleem te denken, bespreek dit dan met je arts, want de juiste folaatsoort verschilt per diagnose.
Dit antwoord steunt grotendeels op reviews en case-series over zeldzame erfelijke folaattransportstoornissen, een kleine gerandomiseerde studie met 16 kinderen over prenataal folinezuur bij FRAA-positieve zwangerschappen, en een kleine systematische review van drie trials over 5-methyl-THF en ongemethaboliseerde foliumzuur (GRADE: lage bewijskwaliteit). De onderzoekers van de kleine prenatale studie werkten allen bij dezelfde kliniek, wat een mogelijke belangenverstrengeling is. Voor gezonde mensen zonder transportstoornis is er nauwelijks direct onderzoek naar welke folaatsoort de hersenen het beste bereikt.
Kan te veel vitamine B6 neuropathie of gevoelloosheid veroorzaken?
Vitamine B6-supplementen boven de 50 mg per dag kunnen bij langdurig gebruik zenuwschade veroorzaken. Houd je aan de aanbevolen dosering op het etiket en bespreek het met je arts als je tintelingen of gevoelloosheid krijgt.