Wat zegt een hoge CD4-telling over je gezondheid op oudere leeftijd?
Een hogere fractie verse, ongebruikte CD4+ T-cellen in je bloed hangt samen met een lager overlijdensrisico op oudere leeftijd. Het totale getal zegt daarbij minder dan de samenstelling van die cellen.
Een hoge fractie zogeheten naïeve CD4+ T-cellen in het bloed hangt samen met een lager risico op overlijden. Naïeve T-cellen zijn de ongebruikte, nog niet ingezette afweercellen die klaarstaan om nieuwe bedreigingen te herkennen. Dit verband geldt onafhankelijk van bekende risicofactoren en bestaande ziekten, maar het is geen bewezen oorzakelijk verband: mensen met meer van deze cellen leven gemiddeld langer, maar dat wil nog niet zeggen dat de cellen zelf de reden zijn.
Met het ouder worden verschuift de samenstelling van de T-celpool ongunstig. Het aandeel 'regulatoire' T-cellen, een subgroep die andere immuuncellen afremt, neemt toe. Tegelijk duwen sluimerende virusinfecties, in het bijzonder cytomegalovirus (een virus dat de meeste mensen ongemerkt doormaken en dat daarna levenslang aanwezig blijft), de afweercellen richting oude, versleten varianten. In een deel van de studies viel de totale CD4-telling hierbij lager uit. Of dit concreet ziekterisico verhoogt, is nog niet duidelijk.
Bij mensen met hiv biedt de CD4-telling een minder scherp beeld dan vroeger gedacht. In de beginjaren van de behandeling voorspelde een telling onder de 200 cellen per kubieke millimeter duidelijk een hoger sterfterisico bij 60-plussers. Nu, in de huidige periode met effectieve medicatie, is dat verband grotendeels verdwenen. Wie tegenwoordig drie of meer aandoeningen tegelijk heeft, loopt meer risico dan iemand met alleen een lage CD4-telling.
Chronische laaggradige ontsteking blijkt bij ouderen met hiv een betere voorspeller van achteruitgang dan de CD4-telling alleen. Hoge bloedspiegels van ontstekingseiwitten hangen samen met kwetsbaarheid, ziekte en sterfte. Twee specifieke eiwitten correleren ook met minder goed gezond ouder worden. Bewegen heeft meetbare effecten op immuuncellen, maar of dat op lange termijn echt iets verandert aan de samenstelling van die cellen, is nog onvoldoende onderzocht.
Dit antwoord rust op een meta-analyse, twee systematische reviews en enkele observationele studies bij mensen, waarvan een deel specifiek bij mensen met hiv. De bevindingen over de CD4-fractie als sterftevoorspeller komen uit een redelijk grote analyse, maar het gaat om gemeten verbanden, niet om aangetoonde oorzaken. De studies over immuunveroudering, CMV en beweging zijn gebaseerd op observationeel en dieronderzoek met wisselende bevindingen; de onderzoekers wijzen zelf op de beperkte omvang en het gebrek aan oorzaak-gevolg-bewijs.
Wat betekent veroudering van je immuunsysteem voor je gezondheid?
Je immuunsysteem veroudert meetbaar: het reageert minder goed op nieuwe bedreigingen en houdt een sluimerende ontsteking aan die samenhangt met hart- en vaatziekten, dementie en kanker. Een actieve leefstijl is de meest onderbouwde manier om dat proces te vertragen.
Welke vaccinaties horen bij gezond ouder worden?
Voor gezond ouder worden zijn het griepvaccin (hoge dosis), het pneumokokkenvaccin, het gordelroosvaccin en het RSV-vaccin goed onderbouwd voor 60-plussers; bespreek welke je nog mist met je huisarts of apotheker.
Verzwakt je immuunsysteem als je ouder wordt?
Je immuunsysteem verzwakt aantoonbaar met de leeftijd, maar gezond eten en bewegen kunnen de sluimerende ontsteking die daarbij hoort verminderen. Voor medicijnen tegen verouderde cellen is het nog te vroeg om op te vertrouwen.
Helpt vaker buiten zijn je immuunsysteem op oudere leeftijd?
Vaker buiten zijn kan je immuunsysteem op oudere leeftijd ondersteunen, vooral via betere vitamine D-aanmaak, maar of dat echt tot minder ziekte leidt is nog niet hard aangetoond. Hoe vuil de buitenlucht is, speelt ook mee: bij ernstige luchtvervuiling kan buiten zijn juist nadelig uitpakken.
Verzwakt je afweer echt naarmate je ouder wordt?
Je afweer verzwakt aantoonbaar met het ouder worden, maar vaccinaties blijven zinvol en goede voeding kan verder verlies beperken.
Hoe veroudert je immuunsysteem en kan een bloedtest dat meten?
Je immuunsysteem veroudert op herkenbare manieren: uitgeputte afweercellen en sluimerende ontsteking zijn duidelijk zichtbare kenmerken. De markers waarop een bloedtest gebaseerd zou worden zijn al goed beschreven, al bestaat zo'n gestandaardiseerde test nog niet.