Wat vertelt testosterontherapie ons over sterfte aan alle oorzaken?
Testosterontherapie verlaagt de sterfte aan alle oorzaken niet aantoonbaar, maar verhoogt die ook niet. Houd wel rekening met bijwerkingen als boezemfibrilleren en longembolie, en bespreek dit met je arts.
De grootste gerandomiseerde studie naar dit onderwerp, de TRAVERSE-studie met ruim 5.000 mannen met testosterontekort en verhoogd hart- en vaatrisico, vond geen significant verschil in sterfte of ernstige cardiovasculaire gebeurtenissen tussen testosterongel en placebo. Het samengestelde eindpunt (hart- en vaatdood, hartaanval, beroerte) trad op bij 7,0% van de testosterongroep tegenover 7,3% bij placebo. Testosteron was daarmee niet slechter dan placebo, maar ook niet duidelijk beter. De studie werd mede gefinancierd door de fabrikant van het gebruikte product.
Een grote systematische analyse van 35 gerandomiseerde studies, met samen ruim 5.600 deelnemers, bevestigt dit beeld: geen aantoonbaar verschil in hart- en vaatgebeurtenissen tussen testosteron en placebo. Het aantal sterfgevallen in al deze studies bij elkaar was te klein om over sterfte alleen een harde conclusie te trekken. Wel verbeterde testosteron de levenskwaliteit en seksuele functie.
Twee andere onderzoeken laten een ander beeld zien, maar zijn minder overtuigend. Een registerstudie met 737 mannen en bijna tien jaar follow-up vond dat mannen die behandeld werden met een langwerkende testosteroninjectie beduidend minder vaak overleefden, maar dit was observationeel onderzoek: omdat mensen niet willekeurig waren ingedeeld, kunnen andere factoren het verschil verklaren. Een narratief overzichtsartikel met een duidelijk pro-therapie standpunt stelde dat studies met adequate dosiscontrole een overlevingsvoordeel laten zien, maar dat artikel kwantificeert dit niet en is daarmee minder geschikt als bewijs.
Eén punt verdient speciale aandacht: in de TRAVERSE-studie kreeg de testosterongroep vaker boezemfibrilleren, acuut nierfalen en longembolie. Dat zijn geen dodelijke uitkomsten in de studie, maar het zijn ook geen bijwerkingen om te negeren. Monitoring van bloedwaarden, hematocriet en PSA wordt dan ook aanbevolen bij gebruik.
Het antwoord rust vooral op een grote gerandomiseerde studie (TRAVERSE, ruim 5.000 deelnemers) en een systematische analyse van 35 gerandomiseerde studies. Beide laten geen effect op sterfte of cardiovasculaire eindpunten zien, maar waren niet primair opgezet om sterfte te meten: er waren gewoon te weinig sterfgevallen. De ondersteunende studies zijn klein of observationeel, waardoor oorzaak en gevolg niet vast te stellen zijn. Over sterfte als primaire uitkomst zijn de gerandomiseerde studies samen te beperkt om een definitieve conclusie te geven.
Verlaagt koffie het risico op vroegtijdig overlijden?
Koffie (3 tot 4 kopjes per dag, bij voorkeur 's ochtends en zonder veel suiker) gaat in grote bevolkingsstudies samen met minder vroegtijdig overlijden, maar dat is een verband, geen bewezen oorzaak. Zwangere vrouwen vormen een duidelijke uitzondering.
Wat zegt mijn bloeddruk over mijn gezondheid op lange termijn?
Een structureel hoge of sterk wisselende bloeddruk verhoogt je risico op een beroerte, hartaanval en vroeg overlijden flink. Kleine aanpassingen zoals minder zout eten en regelmatig meten maken een aantoonbaar verschil.
Helpt dankbaarheid of optimisme voor je gezondheid en levensduur?
Meer optimisme hangt in meerdere grote, langlopende studies samen met een aanzienlijk lager risico op hart- en vaatsterfte en een grotere kans op gezond ouder worden. Het gaat om verbanden, geen bewezen oorzaak-gevolg, maar het patroon is opvallend consistent en de omvang ervan groot genoeg om serieus te nemen.
Helpt regelmatig saunagebruik om langer te leven?
Regelmatig saunabaden hangt in grote observationele studies samen met een lager risico op vroegtijdig overlijden en hart- en vaatziekten, maar een bewezen oorzakelijk verband ontbreekt. Voor gezonde volwassenen is het een veilige aanvulling op een actieve leefstijl, geen vervanging ervan.
Is een hoog homocysteïne slecht voor mijn hart?
Een hoog homocysteïne hangt samen met een groter risico op hart- en vaatziekten, maar of het de oorzaak is weten we niet zeker. Laat je waarden controleren bij je arts en bespreek of aanpassing van voeding of suppletie voor jou zinvol is.