Waarom hebben sommige vrouwen na de bevalling last van schildklierproblemen?
Na de bevalling schiet het afweersysteem soms door en beschadigt het de schildklier, wat bij ongeveer 5% van de vrouwen leidt tot tijdelijke hormoonstoornissen. Heb je antistoffen tegen je schildklier of eerder last gehad van postpartum thyroiditis, bespreek dan controle van je schildklierfunctie met je arts.
Tijdens de zwangerschap dempt het lichaam het afweersysteem, zodat het de baby niet aanvalt. Na de bevalling valt die rem weg en kan het afweersysteem terugslaan. Bij een deel van de vrouwen richt dat zich op de schildklier: witte bloedcellen beschadigen het schildklierweefsel, waardoor schildkliercellen hormoon laten lekken. Dit verschijnsel heet postpartum thyroiditis en treft ongeveer 5% van alle vrouwen in het eerste jaar na de bevalling.
De aandoening verloopt vaak in fasen. Eerst zorgt het lekkende hormoon voor een tijdelijk te actieve schildklier: je kunt je gejaagd, warm of onrustig voelen. Als de hormoonvoorraad op is, volgt een periode van een trage schildklier: vermoeidheid, kouwelijkheid en neerslachtigheid zijn dan veelgehoorde klachten. Bij de meeste vrouwen herstelt de schildklier daarna vanzelf, maar een deel houdt blijvend een te traag werkende schildklier over.
Vrouwen die al vóór of tijdens de zwangerschap antistoffen hebben tegen het schildklierenzym TPO (het enzym dat schildklierhormoon helpt aanmaken) lopen meer kans op postpartum thyroiditis. Die antistoffen zijn ook het kenmerk van Hashimoto-thyroiditis, de meest voorkomende auto-immuunziekte van de schildklier, die sowieso vaker bij vrouwen voorkomt. Heb je die antistoffen al in het bloed, dan is de kans op klachten na de bevalling dus aanzienlijk groter.
Heb je eerder postpartum thyroiditis gehad, dan is de kans op een herhaling bij een volgende zwangerschap verhoogd. Ook is de kans op blijvende hypothyreoïdie op de lange termijn groter. Regelmatige controle van de schildklierfunctie is dan verstandig. Een minder bekende valkuil is overigens een hoge jodiuminname, bijvoorbeeld via bepaalde röntgencontrastmiddelen of supplementen: vrouwen met een voorgeschiedenis van postpartum thyroiditis lijken hier gevoeliger voor te zijn.
Tot slot is er bij een kleine groep vrouwen met ernstige psychiatrische klachten na de bevalling soms een auto-immuun schildklierontsteking de onderliggende of bijdragende oorzaak. Dit geldt voor een minderheid, maar het onderstreept waarom schildklieronderzoek zinvol kan zijn als er na de bevalling opvallende psychische klachten optreden.
Alle claims zijn gebaseerd op PMID 30844908, 34983968, 34913664, 24434360, 38044176, 11396709, 28290237 en 27609245. Het gaat grotendeels om observationele studies en klinische richtlijnen; er is geen groot RCT-bewijs voor oorzakelijkheid van de immuunmechanismen, maar de associaties zijn consistent en de pathofysiologie is goed beschreven.
Kan je schildklier normaal zijn bij de test maar toch klachten geven?
Ja, een normale testuitslag sluit schildkliergerelateerde klachten niet uit. Houd je na een normale uitslag toch klachten, bespreek dan met je arts of er meetfouten zijn, of dat een uitgebreidere beoordeling zinvol is.
Kan je schildklier uit balans raken door te veel of te weinig jodium binnenkrijgen?
Zowel te weinig als te veel jodium kan de schildklier ontregelen; zorg dat je dagelijks voldoende binnenkrijgt, maar vermijd grote supplementen zonder medische reden, zeker als je een bestaande schildklieraandoening hebt.
Waarom krijgen sommige vrouwen na de overgang ineens last van angstklachten?
Schommelende oestrogeenspiegels verstoren hersensystemen die angst en stemming regelen, waardoor sommige vrouwen tijdens de overgang voor het eerst last krijgen van angstklachten. Bewegen helpt aantoonbaar, en als klachten hevig zijn is hormoontherapie een erkende eerste keus: bespreek dat met je arts.
Wat is het verband tussen je schildklier en depressieve klachten?
Er is een duidelijk verband tussen schildklierproblemen en depressieve klachten, al is de precieze richting van de invloed nog niet volledig opgehelderd. Heb je aanhoudende somberheidsklachten én twijfel over je schildklierfunctie, bespreek dan met je arts of een meting zinvol is.
Welke klachten komen het vaakst voor in de overgang?
De meest voorkomende overgangsklachten zijn gewrichts- en spierpijn, vermoeidheid en slaapproblemen; opvliegers zijn het meest kenmerkend maar staan qua prevalentie niet bovenaan. Herken je meerdere van deze klachten, dan is het zinvol ze te bespreken met je huisarts, die per klacht kan bekijken wat helpt.
Wat doet zwangerschap op de lange termijn met je hormoonhuishouding?
Zwangerschap brengt hormonale veranderingen teweeg die deels tijdelijk zijn, maar bij zwangerschapsdiabetes kan het risico op type 2 diabetes blijvend verhoogd zijn. Heb je dit gehad, laat dan daarna je bloedsuiker controleren.