Waarom hebben sommige vrouwen na de bevalling last van schildklierproblemen?
Na de bevalling schiet het afweersysteem soms door en beschadigt het de schildklier, wat bij ongeveer 5% van de vrouwen leidt tot tijdelijke hormoonstoornissen. Heb je antistoffen tegen je schildklier of eerder last gehad van postpartum thyroiditis, bespreek dan controle van je schildklierfunctie met je arts.
Tijdens de zwangerschap dempt het lichaam het afweersysteem, zodat het de baby niet aanvalt. Na de bevalling valt die rem weg en kan het afweersysteem terugslaan. Bij een deel van de vrouwen richt dat zich op de schildklier: witte bloedcellen beschadigen het schildklierweefsel, waardoor schildkliercellen hormoon laten lekken. Dit verschijnsel heet postpartum thyroiditis en treft ongeveer 5% van alle vrouwen in het eerste jaar na de bevalling.
De aandoening verloopt vaak in fasen. Eerst zorgt het lekkende hormoon voor een tijdelijk te actieve schildklier: je kunt je gejaagd, warm of onrustig voelen. Als de hormoonvoorraad op is, volgt een periode van een trage schildklier: vermoeidheid, kouwelijkheid en neerslachtigheid zijn dan veelgehoorde klachten. Bij de meeste vrouwen herstelt de schildklier daarna vanzelf, maar een deel houdt blijvend een te traag werkende schildklier over.
Vrouwen die al vóór of tijdens de zwangerschap antistoffen hebben tegen het schildklierenzym TPO (het enzym dat schildklierhormoon helpt aanmaken) lopen meer kans op postpartum thyroiditis. Die antistoffen zijn ook het kenmerk van Hashimoto-thyroiditis, de meest voorkomende auto-immuunziekte van de schildklier, die sowieso vaker bij vrouwen voorkomt. Heb je die antistoffen al in het bloed, dan is de kans op klachten na de bevalling dus aanzienlijk groter.
Heb je eerder postpartum thyroiditis gehad, dan is de kans op een herhaling bij een volgende zwangerschap verhoogd. Ook is de kans op blijvende hypothyreoïdie op de lange termijn groter. Regelmatige controle van de schildklierfunctie is dan verstandig. Een minder bekende valkuil is overigens een hoge jodiuminname, bijvoorbeeld via bepaalde röntgencontrastmiddelen of supplementen: vrouwen met een voorgeschiedenis van postpartum thyroiditis lijken hier gevoeliger voor te zijn.
Tot slot is er bij een kleine groep vrouwen met ernstige psychiatrische klachten na de bevalling soms een auto-immuun schildklierontsteking de onderliggende of bijdragende oorzaak. Dit geldt voor een minderheid, maar het onderstreept waarom schildklieronderzoek zinvol kan zijn als er na de bevalling opvallende psychische klachten optreden.
Alle claims zijn gebaseerd op PMID 30844908, 34983968, 34913664, 24434360, 38044176, 11396709, 28290237 en 27609245. Het gaat grotendeels om observationele studies en klinische richtlijnen; er is geen groot RCT-bewijs voor oorzakelijkheid van de immuunmechanismen, maar de associaties zijn consistent en de pathofysiologie is goed beschreven.