Kan te weinig eten je hormonen ontregelen, ook als je geen eetstoornis hebt?

Zelfs een kortdurend, matig calorietekort (ruwweg de helft van je dagelijkse energiebehoefte) kan bij gezonde, slanke vrouwen de slaap verstoren en de reproductieve hormonen zoals oestrogeen, progesteron en leptine (het 'verzadigingshormoon') laten dalen. Dat effect was het sterkst in de late fase van de menstruatiecyclus. Dit is aangetoond in gecontroleerd onderzoek bij vrouwen zonder eetstoornis of overgewicht.

Calorierestrictie verstoort ook de hongerhormonen ghreline, leptine en insuline. Bij mensen met overgewicht of metabole problemen kan het herstellen van die niveaus juist gunstig uitpakken. Bij gezonde, slanke mensen is echter onduidelijk of diezelfde verschuivingen wel wenselijk zijn: het onderzoek hierover geeft geen eenduidig beeld.

Niet alleen hoeveel je eet telt, maar ook wanneer. Eten op onregelmatige tijden, of maaltijden die niet aansluiten bij je biologische dag-nachtritme (zoals laat 's avonds of 's nachts), verstoort hormonale ritmes en verlaagt de gevoeligheid voor insuline. Dit effect treedt op losstaand van de vraag of je te weinig of juist te veel eet.

Bij mannen ligt de situatie iets anders. Obesitas verstoort de hormonale as die testosteron reguleert, waardoor testosteron daalt. Calorierestrictie en een betere voeding kunnen dat helpen herstellen. Maar dit geldt specifiek voor mannen mét overgewicht of een metabool probleem; bij gezonde, slanke mannen zijn de effecten van caloriebeperking op geslachtshormonen nog niet goed in kaart gebracht.

Kortom: te weinig eten hoeft niet te betekenen dat je een eetstoornis hebt om toch hormonale effecten te voelen. Vooral vrouwen zijn gevoelig voor zelfs kortdurende energietekorten, en ook de timing van je maaltijden speelt een zelfstandige rol.