Kan stamceltherapie ALS afremmen?
Stamceltherapie is bij ALS-patiënten nog niet bewezen werkzaam; de methode lijkt veilig uitvoerbaar, maar of het de ziekte afremt, weet niemand op dit moment.
In dieronderzoek ziet stamceltherapie er veelbelovend uit. Bij muizen met een ALS-achtige aandoening verbeterde behandeling met mesenchymale stamcellen zowel de overleving als de motorische functie. Opvallend: de stamcellen nestelen zich nauwelijks in het zenuwstelsel zelf. Ze lijken te werken via indirecte wegen, zoals het dempen van ontstekingen, het verlagen van een stof die zenuwcellen beschadigt (glutamaat) en het verminderen van oxidatieve stress in het ruggenmerg.
Bij mensen zijn de gegevens veel bescheidener. Kleine vroege studies, met zeven tot een handvol patiënten, testten of stamcellen veilig ingespoten konden worden in het ruggenmerg. Zowel met neurale stamcellen als met mesenchymale stamcellen bleek de ingreep technisch uitvoerbaar zonder grote directe veiligheidsrisico's. Maar geen van deze studies was opgezet om te meten of patiënten er ook daadwerkelijk beter van werden.
Of stamceltherapie ALS bij mensen afremt, is nog niet aangetoond. Gerandomiseerde studies, waarbij een groep patiënten de behandeling krijgt en een vergelijkbare groep niet, zijn er tot nu toe niet afgerond. Zonder die vergelijking is het onmogelijk te concluderen dat de behandeling werkt.
Wetenschappers verwachten bovendien dat stamcellen alleen waarschijnlijk niet genoeg zullen zijn, gezien hoe complex ALS is. Ze denken aan combinaties met andere middelen, zoals stoffen die zenuwcellen beschermen of ontstekingen remmen. Hoe zo'n combinatie eruit zou moeten zien, is nog volledig open.
Dit antwoord steunt op acht overzichtsstudies en een handvol vroege klinische studies bij kleine groepen patiënten. Het dieronderzoek is consistenter en verder gevorderd; de klinische data zijn beperkt tot veiligheidsobservaties bij zeer kleine aantallen deelnemers. Geen enkele afgeronde gerandomiseerde studie bij mensen is beschikbaar, waardoor oorzaak en gevolg bij mensen niet kunnen worden vastgesteld.
Helpen mesenchymale stamcellen tegen kwetsbaarheid bij ouderen?
Mesenchymale stamcellen lijken op korte termijn veilig bij kwetsbare ouderen en verminderen aantoonbaar ontstekingsmarkers in het bloed, maar of ze echt helpen tegen kwetsbaarheid is nog niet vastgesteld. Totdat grotere en langere studies beschikbaar zijn, is dit een veelbelovende maar nog experimentele richting.
Kun je microplastics uit je bloedvaten verwijderen?
Er is nog te weinig onderzoek om deze vraag te beantwoorden.
Verhoogt linolzuur in weefsel het risico op huidkanker?
Er zijn voorlopige aanwijzingen dat hogere linolzuurspiegels samenhangen met een hoger melanoomrisico, maar het bewijs is te dun en inconsistent om linolzuur te vermijden. Wie zich zorgen maakt over huidkanker doet er meer aan met voldoende vitamine D en bescherming tegen UV-straling.