Wat helpt tegen artrose (gewrichtsslijtage)?

Gesuperviseerde bewegingstherapie staat het sterkst onderbouwd van alle niet-chirurgische behandelingen voor knie- en heupartrose. Het pijnstillende effect is minstens zo groot als dat van pijnmedicatie, zonder ernstige bijwerkingen. Daarvoor zijn minstens twee sessies per week nodig, gedurende minimaal zes weken. Wat ook opvalt: het effect is er ook als de slijtage op de röntgenfoto ernstig lijkt. Bij overgewicht versterkt afvallen het effect van beweging, zeker bij knieartrose.

Voor pijnmedicatie geldt een duidelijke rangorde. Diclofenac als gel of pleister op de huid is bij knieartrose de beste eerste keuze: het werkt goed en heeft weinig bijwerkingen omdat het nauwelijks in het bloed terechtkomt. Orale ontstekingsremmers (zoals diclofenac-tabletten of etoricoxib) werken ook goed, maar zijn niet geschikt voor langdurig gebruik en worden afgeraden bij hart- en vaatziekten of maagproblemen. Paracetamol, dat velen als vanzelfsprekend eerste stap zien, heeft bij artrose geen overtuigend effect aangetoond en wordt door een toonaangevende internationale richtlijn inmiddels voorwaardelijk afgeraden. Zware pijnstillers als opioïden worden bij artrose sterk ontraden: de kans op bijwerkingen is groot, de kans op zinvolle pijnvermindering beperkt.

Corticosteroïdeninjecties in de knie kunnen in bepaalde situaties tijdelijk verlichting geven. Voor de heup of bij meerdere aangedane gewrichten tegelijk zijn ze niet aanbevolen. Cognitieve gedragstherapie staat in Europese richtlijnen als een van de meest consistent werkzame aanvullingen op beweging. Gestructureerde voorlichting over artrose en zelfmanagement helpt mensen gemotiveerd te blijven voor de behandeling op de lange termijn.

Supplementen als chondroïtine laten in een grote analyse van dertig studies een bescheiden verbetering zien op pijn en functioneren vergeleken met een neppil, en zijn veilig. Glucosamine heeft alleen een effect op stijfheid laten zien, niet op pijn. De combinatie van beide scoort niet beter dan een neppil. Of het de moeite waard is om ze te nemen, is omstreden. Er zijn geen middelen die artrose echt stoppen of omkeren: geneesmiddelen die dat beogen zijn volop in onderzoek, maar nog niet goedgekeurd.