Wat helpt tegen artrose (gewrichtsslijtage)?

Bewegen is de meest effectief onderbouwde niet-operatieve behandeling bij artrose van knie en heup. Meerdere internationale richtlijnen noemen het een kernbehandeling. Wandelprogramma's, fysiotherapie en tai chi verminderen pijn en verbeteren het dagelijks functioneren. Beweging is ook veilig voor het gewricht, zolang er geen acuut letsel is. Bewegen in water is een goed alternatief voor wie land-based bewegen te belastend vindt, al wordt dat minder breed aanbevolen bij heup- of gegeneraliseerde artrose.

Bij overgewicht is afvallen een bewezen tweede pijler. Overgewicht vergroot de belasting op gewrichten en is een risicofactor voor het ontstaan en verergeren van klachten. Bewegen en gewicht aanpakken werken het best samen. Wie dat combineert met goede voorlichting over de ziekte en zelfmanagement, kan meer grip krijgen op de klachten.

Voor pijnmedicatie geldt een duidelijke hiërarchie. Een ontstekingsremmende gel of crème op de knie (zoals diclofenac-gel) heeft sterke onderbouwing en weinig bijwerkingen. Ontstekingsremmende pillen zoals ibuprofen werken ook goed, maar zijn af te raden bij hart- en vaatziekten of een kwetsbare conditie; combineer ze bij maagklachten altijd met een maagbeschermer. Paracetamol, vroeger de standaard-eerste-stap, wordt inmiddels voorzichtig afgeraden: het bewijs dat het echt helpt bij artrosepijn is zwak. Sterke pijnstillers op basis van morfine worden bij artrose sterk afgeraden; de risico's op verslaving, verwardheid en vallen wegen niet op tegen het beperkte voordeel. Een corticosteroïden-injectie in het kniegewricht kan kortdurend pijn verlichten, maar het effect houdt doorgaans slechts enkele weken aan. Duloxetine, een middel dat ook pijn dempt, kan in bepaalde gevallen na overleg met een arts overwogen worden.

Bij ernstige artrose met veel pijn en duidelijke gewrichtsschade is een gewrichtsprothese een effectieve optie. Maar functionele uitkomsten vallen soms tegen en een prothese gaat niet eeuwig mee. Een medicijn dat de gewrichtsachteruitgang zelf kan stoppen of terugdraaien bestaat helaas nog niet. Onderzoek hiernaar loopt, maar bewijs bij mensen is tot nu toe onvoldoende.