Is ashwagandha veilig voor je lever?
Voor gezonde mensen lijkt de kans op leverletsel klein, maar het is niet verwaarloosbaar. Heb je een leveraandoening, gebruik ashwagandha dan niet zonder overleg met je arts.
Leverletsel na ashwagandha is meermaals gedocumenteerd. In vijf goed beschreven gevallen uit IJsland en de VS kregen mensen last van geelzucht, jeuk, misselijkheid en buikklachten. Dat begon na twee tot twaalf weken gebruik. Bij vier van de vijf normaliseerden de leverwaardes binnen één tot vijf maanden nadat ze stopten. Niemand in deze reeks ontwikkelde leverfalen.
Bij mensen met een al bestaande leveraandoening is het beeld veel ernstiger. In een Indiase reeks van acht patiënten met leverletsel door ashwagandha hadden vijf al een chronische leverziekte. Drie van hen kregen acuut-op-chronisch leverfalen en alle drie overleden. De overige patiënten herstelden, hoewel het soms lang duurde. Dit maakt ashwagandha bijzonder risicovol als je je lever al niet gezond is.
Bij gezonde mensen zonder leverklachten vond een dubbelblinde studie bij 80 volwassenen die acht weken lang 300 mg tweemaal daags innamen geen meetbare veranderingen in leverfunctie of andere veiligheidsparameters. Maar acht weken is kort, en zeldzame reacties op de lever worden pas zichtbaar in veel grotere groepen over langere tijd.
Het mechanisme is nog niet volledig opgehelderd, maar onderzoekers vermoeden dat stoffen in ashwagandha in het lichaam worden omgezet naar reactieve verbindingen die oxidatieve stress in levercellen kunnen veroorzaken. Dat zou verklaren waarom de schade bij de meeste mensen gering en tijdelijk blijft, maar bij kwetsbare mensen ernstiger uitpakt. Dieronderzoek laat zelfs beschermende effecten op levercellen zien, maar dat heeft nog geen vertaling naar mensen.
Dit antwoord steunt op meerdere reeksen van gedocumenteerde gevallen, een dubbelblinde studie bij gezonde volwassenen, en mechanistisch onderzoek in dieren en cellen. De gevallen geven een duidelijk signaal, maar omdat het kleine aantallen zijn kunnen we het werkelijke risico bij gezonde gebruikers niet goed schatten. Bij mensen met een bestaande leverziekte is het beeld alarmerend: alle drie de patiënten met acuut-op-chronisch leverfalen in de Indiase reeks overleden. De dubbelblinde studie bij gezonde mensen duurde maar acht weken en was te klein om zeldzame bijwerkingen te ontdekken.
Hoe schadelijk is luchtvervuiling voor je gezondheid?
Luchtvervuiling is ernstig schadelijk: het verhoogt je kans op long- en hartziekten en kost wereldwijd miljoenen mensenlevens per jaar. Schonere lucht, zowel via beleid als door persoonlijke keuzes zoals vermijden van drukke wegen, verkleint dat risico aantoonbaar.
Welke supplementen zijn riskant bij nierschade?
Ja, meerdere supplementen zijn aantoonbaar riskant bij nierschade. Kruidenpreparaten (met name die met aristolochiczuur), germaniumsupplementen en hoge doses vitamine D of C springen er het meest uit; heb je al nierproblemen, bespreek dan elk supplement met je arts.
Verouderen je nieren op een andere snelheid dan je lever?
De nieren verouderen meetbaar sneller dan de lever, maar voor de meeste gezonde mensen heeft die daling pas grote gevolgen bij het doseren van medicijnen op hoge leeftijd. Heb je ook hoge bloeddruk of diabetes, dan is het verstandig je nierfunctie regelmatig te laten controleren.
Hoe erg zijn microplastics in je lichaam voor je gezondheid?
Microplastics zitten aantoonbaar in je lichaam en zijn in lab- en dieronderzoek gekoppeld aan ontsteking en orgaanschade, maar hoe schadelijk gewone dagelijkse blootstelling echt is voor mensen, weten we nog niet. Beperk je blootstelling zoveel je kunt, maar raak niet in paniek: de echte omvang is nog onbekend.
Hoe houd ik mijn nieren gezond bij het ouder worden?
De twee best onderbouwde stappen om nierschade bij het ouder worden te beperken zijn je bloeddruk onder controle houden en regelmatig bewegen. Matig zoutgebruik en een gezond gewicht helpen daar aantoonbaar bij mee.
Wat houdt je mond en tandvlees echt gezond?
Dagelijks poetsen aangevuld met ragers (kleine interdentale borsteltjes) is de beste basis voor een gezonde mond; heb je diabetes, dan is regelmatige tandvleeszorg extra lonend voor je bloedsuiker.