Hoe schadelijk is luchtvervuiling voor je gezondheid?

Luchtvervuiling is een van de gevaarlijkste gezondheidsrisico's ter wereld. Elk jaar sterven er naar schatting zo'n 2,4 miljoen mensen vroegtijdig aan. Onderzoekers vergelijken de schade inmiddels met die van roken en pleiten voor even streng beleid. De effecten zijn robuust aangetoond in Europa, Noord-Amerika én Oost-Azië^1,2,3.

Fijnstof (PM2.5, deeltjes die diep in de longen doordringen) en ozon verhogen het risico op ernstige longziekten zoals COPD en astma, en op hartinfarcten. Meetbare schade aan longen, bloedvaten en DNA is al zichtbaar voordat je klachten krijgt⁴. De meeste verbanden komen uit associationeel onderzoek, dus een directe oorzaak-gevolgrelatie is niet altijd volledig bewezen. Bij zwangere vrouwen en geboorteuitkomsten beschouwen onderzoekers het verband wél als waarschijnlijk oorzakelijk.

Zwangere vrouwen en hun ongeboren kinderen zijn extra kwetsbaar. Bij elke stijging van 10 microgram fijnstof per kubieke meter daalt het geboortegewicht met zo'n half procent. De kans op een te laag geboortegewicht stijgt met 22% en de kans op vroeggeboorte met 16%. De schade is het grootst in het laatste trimester en bij moeders met een lagere opleiding⁵. Na de geboorte blijft het risico bestaan: vroege blootstelling hangt samen met meer luchtwegklachten, allergieën en een achterstand in hersenontwikkeling⁶.

Er is ook goed nieuws. Strengere regels voor dieselmotoren en schonerluchtsbeleid laten zien dat vroegtijdige sterfgevallen echt kunnen dalen^1,7. Meer groen in de stad helpt ook: meetbaar meer begroeiing hangt samen met zo'n 3% minder sterfte aan hart- en vaatziekten, waarschijnlijk doordat groen vervuiling, geluidshinder en hitte tegengaat⁸. De totale schade blijft lastig precies te meten, omdat luchtvervuiling uit veel verschillende stoffen tegelijk bestaat.