Hoeveel vis is gezond, en is kweekvis net zo goed als wilde vis?

Drie tot vier porties vis per week is wat voedingsonderzoekers aanraden, afwisselend wit en vet. Vis levert eiwitten, omega-3 vetzuren, vitamine A en D, selenium, jodium en calcium. Een overzicht van 106 studies uit Europa, Azië, Noord-Amerika en Afrika laat zien dat gevarieerde visconsumptie voor de meeste mensen meer voordelen oplevert dan risico's¹. Toch haalt meer dan 30% van de Spanjaarden die aanbeveling niet, en de consumptie daalde de afgelopen vijftien jaar met meer dan 30%. Hoge prijs, graten en beperkte kookkennis spelen daarin mee^2,3.

Voor je hart zijn de voordelen van vette vis het duidelijkst. In een analyse van veertien studies met 1378 deelnemers daalden de bloedvetten gemiddeld met 0,11 mmol/L en steeg het 'goede' cholesterol met 0,06 mmol/L na het eten van haring, makreel of zalm. Op het 'slechte' cholesterol werd geen effect gevonden. Bescheiden verbeteringen, maar wel in bekende risicofactoren voor hart- en vaatziekten⁴.

Vis eten tijdens de zwangerschap is extra waardevol voor de hersenontwikkeling van je kind. Sterke aanwijzingen uit bevolkingsstudies wijzen op betere neurologische uitkomsten bij kinderen van moeders die vis aten; dat wordt toegeschreven aan de omega-3 vetzuren EPA en DHA⁵. Maar let op: zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en jonge kinderen moeten zwaardvis, blauwvintonijn, haai en snoek volledig mijden. Die soorten bevatten zoveel methylkwik dat ze schadelijk zijn voor het zich ontwikkelende zenuwstelsel.

Methylkwik is ook voor anderen het grootste risico van vis eten. Het hoopt zich op in vissen hoog in de voedselketen, en vis is de voornaamste bron ervan in ons dieet. Wie afwisselend eet en de risicosoorten mijdt, blijft ruim onder gevaarlijke niveaus. Toch overschreden naar schatting vijf miljoen viseters rond de Grote Meren in de VS de veilige consumptielimiet, waarbij etnische minderheden oververtegenwoordigd waren en minder goed op de hoogte waren van de adviezen^6,7.

Is kweekvis net zo goed als wilde vis? Dat vergelijken de beschikbare studies niet direct. Wat je wél weet: wilde vis is niet automatisch veiliger. Vis uit vervuilde rivieren kan verhoogde gehaltes bevatten aan stoffen als PCB's, dioxines en PFAS. Uit onderzoek naar wilde vis in de Penobscot-rivier in de VS kwamen niveaus naar voren die een mogelijk gezondheidsrisico vormen voor mensen die er regelmatig grote hoeveelheden van eten. Welke variant het beste voedingsprofiel heeft, blijft op basis van de huidige bronnen onbeantwoord.