Beschermt aspirine of ibuprofen tegen darmkanker?
Aspirine beschermt aantoonbaar tegen darmkanker bij mensen met erfelijk verhoogd risico (Lynch-syndroom) en bij mensen onder de 60 met een ongezonde leefstijl, maar voor ouderen of mensen met een laag basisrisico wegen de bloedingsrisico's er waarschijnlijk tegenop. Bespreek het met je huisarts als je wilt weten of dit voor jou zinvol is.
Aspirine verlaagt het risico op darmkanker aantoonbaar, maar voor wie dat voordeel opweegt hangt sterk af van je leeftijd en gezondheidssituatie. Bij mensen met het Lynch-syndroom, een erfelijke aandoening die het risico op darmkanker sterk verhoogt, is het effect het grootst. In een grote gerandomiseerde studie (CAPP2, 861 deelnemers, gemiddeld 10 jaar gevolgd) kreeg 9% van de aspirinegebruikers toch darmkanker, tegenover 13% in de placebogroep. Dat is een risicoverlaging van 35%. Wie minstens twee jaar volhield, zag zelfs 44% minder darmkanker.
In de gewone bevolking is het absolute voordeel kleiner. Grote cohortstudies met ruim 107.000 deelnemers laten zien dat regelmatig aspirinegebruik het tienjaarsrisico verlaagt van 2,95% naar 1,98%, een verschil van iets minder dan 1 procentpunt. Dat is bescheiden. Mensen met een ongezonde leefstijl, zoals roken, overgewicht of weinig beweging, profiteren het meest: voor hen hoeven 78 mensen tien jaar aspirine te slikken om één geval van darmkanker te voorkomen. Bij mensen met een gezonde leefstijl loopt dat op tot bijna 900 mensen.
Bij 60-plussers is het verhaal anders. De Amerikaanse preventie-autoriteit (USPSTF) concludeerde in 2022 dat aspirine voor deze leeftijdsgroep geen netto voordeel biedt als preventie, ook niet bij mensen met een genetisch verhoogd risico. Dat komt doordat het bloedingsrisico, met name in het maag-darmkanaal, bij ouderen zwaarder weegt. Aspirine voor darmkankerpreventie is bij ouderen daarmee afgeraden.
Over ibuprofen en verwante ontstekingsremmers (NSAID's) is er goed bewijs dat ze zowel darmkanker als poliepen, de vroege voorlopers daarvan, minder vaak laten ontstaan. Maar hun bijwerkingenprofiel, maag-darmklachten en een verhoogd risico op hart- en vaatproblemen, maakt ze ongeschikt als preventief middel voor de algemene bevolking. Concrete cijfers voor ibuprofen apart zijn in de beschikbare onderzoeken niet gegeven.
Dit antwoord steunt op een overzicht van 91 epidemiologische onderzoeken, meerdere grote patiënt-controle studies en een grote screeningsstudie. Al dit onderzoek is opgezet als vergelijkend observatieonderzoek: mensen die al aspirine of ibuprofen gebruikten zijn vergeleken met mensen die dat niet deden. Oorzaak en gevolg kunnen daarmee niet volledig worden bewezen, maar het patroon is consistent en de onderzoekers achten een oorzakelijk verband aannemelijk. Over de geslachtsverschillen en genetische invloeden is maar één studie beschikbaar, dus daar zijn de conclusies zwakker.
Helpt vezelrijk eten tegen darmkanker?
Meer vezels eten hangt consistent samen met minder kans op darmkanker, waarbij volkoren granen de sterkste onderbouwing hebben. Probeer dagelijks volkoren brood, havermout of peulvruchten te eten als concrete stap.
Helpt darmkankerscreening echt (minder sterfte)?
Voor mensen van 45 tot 75 jaar met een gemiddeld risico is darmkankerscreening zinvol en breed aanbevolen. Het verlaagt de kans op darmkanker aantoonbaar, al is het bewijs voor sterftevermindering op de korte termijn minder stellig dan eerder gedacht.
Krijg ik darmkanker van bewerkt vlees zoals worst en ham?
Veel bewerkt vlees eten verhoogt je risico op darmkanker meetbaar, met zo'n 18-21%. Minder worst en ham eten, gecombineerd met meer vezels, is de meest onderbouwde stap die je zelf kunt zetten.
Beschermen lycopeen en tomaten tegen prostaatkanker?
Het verband tussen tomaten, lycopeen en minder prostaatkanker is er mogelijk, maar nog niet hard genoeg bewezen voor concrete supplementaanbevelingen. Tomaten als onderdeel van een gevarieerd dieet is een verstandige keuze; los lycopeen slikken heeft vooralsnog geen bewezen meerwaarde.
Helpt vasten of periodiek vasten om kanker te voorkomen?
Er is geen bewijs dat vasten bij mensen kanker voorkomt; de dierresultaten zijn veelbelovend maar tegenstrijdig. Als je overgewicht wilt aanpakken als risicobeperking, kan periodiek vasten daarvoor een hulpmiddel zijn, maar verwacht geen direct kankerpreventief effect.
Verhoogt het gebruik van de anticonceptiepil mijn kans op kanker?
De pil verlaagt het risico op eierstok- en baarmoederkanker aantoonbaar, maar verhoogt bij langdurig gebruik of gebruik vóór een eerste zwangerschap het borstkankerrisico licht. Bespreek je persoonlijke situatie met je huisarts of gynaecoloog als je twijfelt.