Verstoord melkzuurmetabolisme veroorzaakt spierafbraak bij ouderen
Spierafbraak op leeftijd wordt vaak toegeschreven aan te weinig beweging of een slecht dieet. Maar nieuw onderzoek wijst op een heel ander mechanisme: een verstoord samenspel tussen de lever en de spieren, waarbij melkzuur de boosdoener is. En de lever speelt daarin een grotere rol dan verwacht.
Sarcopenie is de medische naam voor ernstig leeftijdsgerelateerd verlies van spiermassa en spierkracht. Het treft veel ouderen en hangt sterk samen met vallen, verminderde mobiliteit en een hogere sterftekans. De oorzaken zijn al jaren onderwerp van debat. Spiercelstamcellen, hormonen, ontsteking: de lijst is lang. Een nieuwe studie gepubliceerd in Science Advances voegt daar nu een nieuw mechanisme aan toe.
De onderzoekers ontdekten bij oudere muizen dat de lever minder goed in staat is om melkzuur (lactaat) af te voeren dat vrijkomt tijdens inspanning. Daardoor stapelt lactaat zich op in de spieren, wat leidt tot verzuring van de spiercellen (lactaatacidose). Die verzuring verstoort vervolgens de normale werking van de spieren, met celschade en verlies van kracht als gevolg.
De lever als onverwachte speler
Wat dit onderzoek onderscheidt, is de nadruk op de lever. Spieronderzoek richt zich traditioneel op wat er in de spier zelf misgaat. Hier is de boodschap dat de lever, door met het ouder worden minder lactaat te verwerken, de spier indirect schaadt. De onderzoekers zagen ook dat een gedaald NAD+-niveau (een stof die de cel nodig heeft voor energieproductie) bijdraagt aan de spierproblemen die door de verzuring ontstaan.
In muisexperimenten verbeterde de situatie wanneer de activiteit van het eiwit HIF1α in de lever werd gestimuleerd. Dat herstelde de lactaatverwerking en verminderde de spierschade. Of dit ook bij mensen werkt, is nog onbekend. De studie is volledig in muizen uitgevoerd.
Wat dit betekent voor preventie en behandeling
De bevinding opent mogelijk een nieuw therapeutisch pad. Als de lever daadwerkelijk een centrale schakel is in leeftijdsgerelateerd spierverlies, dan zou behandeling van de lever een rol kunnen spelen bij het aanpakken van sarcopenie. Dat is een andere benadering dan de meeste huidige strategieën, die zich richten op de spier zelf. Vooralsnog zijn dit voorlopige resultaten in diermodellen. Maar de mechanistische logica is sterk genoeg om verder onderzoek te rechtvaardigen.
Zoektermen om zelf verder te zoeken: lactaatacidose skeletspier veroudering, lever-spier metabolische as sarcopenie, HIF1α lactaatklaring ouderen