Verouderde hersencellen in wit hersenweefsel opgeruimd
In het verouderende brein hopen beschadigde hersencellen zich op in een specifiek gebied: het witte stof. Onderzoekers brengen deze cellen nu nauwkeurig in kaart en tonen dat een bepaalde behandeling ze kan verwijderen.
Microglia zijn de immuuncellen van het brein. Normaal ruimen ze afval op en beschermen ze omliggende neuronen. Bij veroudering kunnen microglia echter zelf in een beschadigde toestand raken die senescentie (celveroudering) heet. Zo’n verouderde cel stopt met normaal functioneren en geeft ontstekingssignalen af die omliggende cellen schaden.
Witte stof als brandpunt
Uit de studie, gepubliceerd in Nature Aging, blijkt dat deze verouderde microglia zich bij verouderde muizen vooral ophopen in het witte hersenweefsel. Witte stof verbindt hersendelen met elkaar via lange uitlopers van zenuwcellen. Het is ook het weefsel dat bij dementie vroeg aangetast raakt. De onderzoekers gebruikten ruimtelijke transcriptomics, een techniek die genactiviteit per cel in zijn exacte hersenlocatie meet, om deze verouderde cellen precies te lokaliseren.
Daarna testten ze zogenoemde senotherapeutische middelen: stoffen die verouderde cellen selectief aanpakken. Na behandeling was de concentratie van beschadigde microglia in het witte stof meetbaar lager. Of dat ook leidt tot betere hersenfunctie, bleef in dit onderzoek nog onbeantwoord.
Een kaart voor toekomstige behandelingen
De bevinding sluit aan op een groeiende lijn van onderzoek: verouderde cellen (senescente cellen) stapelen zich op in verschillende weefsels en dragen bij aan leeftijdsgerelateerde achteruitgang. Tot nu toe was in het brein onduidelijk wélke cel in wélk gebied het meest bijdraagt aan schade. Deze studie levert een gedetailleerde kaart op die toekomstig onderzoek naar gericht ingrijpen kan sturen.
Voor een longevity-bril is het interessant dat senotherapie in het brein van muizen werkzaam lijkt, maar de stap naar mensen is groot. De studie is uitgevoerd bij dieren; klinische toepassingen vereisen verdere validatie.
Zoektermen: microgliale senescentie brein, ruimtelijke transcriptomics celveroudering, senotherapie wit hersenweefsel