Hersenverbindingen bij Alzheimer volgen ander pad dan bij normale veroudering
Hoe de hersenen bij normale veroudering veranderen is fundamenteel anders dan wat er bij Alzheimer gebeurt. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar voor het eerst is dit verschil nu nauwkeurig in kaart gebracht in twee grote onafhankelijke groepen deelnemers.
Onderzoekers meten hersenactiviteit via functionele connectiviteit: welke hersengebieden zijn op hetzelfde moment actief? Via MRI-scans is te zien welke regio’s met elkaar ‘praten’. Twee hersengebieden die tegelijk oplichten, werken in dat moment samen. Dit patroon verandert door de jaren heen.
De studie, gepubliceerd in Nature Neuroscience, analyseerde twee onafhankelijke groepen deelnemers (973 en 129 personen) via de BioFINDER-2-cohort en de Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative. De onderzoekers ontdekten dat leeftijdsgerelateerde veranderingen in hersenverbindingen langs een ander neuraal pad verlopen dan de veranderingen bij Alzheimer.
Twee gescheiden paden in het brein
Normale veroudering verandert de verbindingen langs een as die te maken heeft met hogere denkfuncties, zoals plannen en redeneren. Alzheimer tast juist de verbindingen aan langs een as die verloopt van zintuiglijke verwerking naar complexere denktaken. Dit tweede pad hangt samen met vroege ophoping van tau-eiwit (een kenmerkend schadelijk eiwit bij Alzheimer) en cognitieve achteruitgang.
De bevinding is wetenschappelijk relevant omdat ze laat zien dat Alzheimer niet simpelweg ‘versneld verouderen’ is. De ziekte verstoort andere netwerken dan de tijd alleen. Dat heeft consequenties voor hoe onderzoekers toekomstige behandelingen meten: een middel dat de normale verouderingsveranderingen afremt, hoeft Alzheimer-schade niet te repareren.
Compensatie of schade?
Een openstaande vraag in het vakgebied is of sommige veranderingen in hersenverbindingen een beschermende reactie zijn op schade, of puur verlies weerspiegelen. Deze studie lost dat debat niet op, maar biedt wél een helder onderscheid tussen twee typen veranderingen. Dat is een stap voorwaarts voor vroege diagnostiek en voor het begrijpen welke netwerken bij welke patiënten het meest kwetsbaar zijn.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- functionele connectiviteit Alzheimer MRI
- tau-eiwit hersenennetwerk
- neurale as cognitieve veroudering
Benieuwd hoe hersencellen bij Alzheimer anders reageren dan normaal? Alzheimer Nederland legt uit wat er op celniveau misgaat bij overprikkeling: Overprikkelde hersencellen.