Veelgebruikt middel tegen veroudering blijkt hersenen te beschadigen bij muizen
Miljoenen mensen wereldwijd zien senolytica, middelen die verouderde cellen opruimen, als een van de meest belovende anti-verouderingsstrategieën. Maar een nieuwe studie gooit roet in het eten: de populairste combinatie, dasatinib en quercetine, veroorzaakt bij muizen schade in specifieke hersengebieden die verdacht veel lijkt op wat je ziet bij multiple sclerose.
Senolytica werken in theorie elegant: ze ruimen zogenoemde ‘zombie-cellen’ op, cellen die niet meer delen maar ook niet doodgaan en schadelijke stoffen uitscheiden. De combinatie van dasatinib (een kankermedicijn) en quercetine (een plantaardig antioxidant) is de meest onderzochte variant en wordt al door duizenden mensen als zelfexperiment geslikt. De verwachting was dat het opruimen van deze verouderde cellen ontstekingen vermindert en organen gezonder houdt. Maar de nieuwe studie, gepubliceerd in april 2026, laat zien dat de werkelijkheid ingewikkelder ligt.
Onderzoekers ontdekten dat de behandeling bij muizen juist bepaalde stamcellen in de hersenen treft die essentieel zijn voor het herstel van myeline, de isolerende laag rondom zenuwcellen. Wanneer die stamcellen verouderen en worden opgeruimd door de senolytica, verdwijnt ook het vermogen van de hersenen om zichzelf te repareren. De schade die ontstaat, lijkt structureel op laesies die bij multiple sclerose-patiënten worden gevonden. Dat is een onverwachte en verontrustende bevinding.
De schaduwzijde van cellen opruimen
Het fundamentele probleem is dat niet alle verouderde cellen schadelijk zijn. Sommige ‘zombie-cellen’ vervullen nog een functie, bijvoorbeeld als bescherming of als bron van signaalstoffen die reparatieprocessen aansturen. Senolytica maken geen onderscheid: ze gaan breed te werk en treffen daarbij ook cellen die je liever had laten zitten. In de hersenen zijn de oligodendrocyt-voorlopercellen, de cellen die myeline aanmaken, bijzonder kwetsbaar, zo blijkt nu.
Dit betekent niet automatisch dat dasatinib en quercetine bij mensen dezelfde schade aanrichten. Muizenstudies vertalen zich lang niet altijd één op één naar menselijke biologie. Maar het is wel een duidelijk signaal dat de veiligheid van senolytica, zeker voor langdurig gebruik, nog lang niet vaststaat. Tegelijk groeit de populariteit van deze middelen in longevity-gemeenschappen razendsnel, vaak ver vooruitlopend op het beschikbare bewijs.
Wat betekent dit voor mensen die senolytica gebruiken?
Clinici en wetenschappers benadrukken al langer dat senolytica niet zomaar als supplement beschouwd mogen worden. Dasatinib is een sterk medicijn met bekende bijwerkingen, ontwikkeld voor leukemiepatiënten. De combinatie met quercetine wordt in klinische trials onderzocht voor specifieke aandoeningen zoals nierfibrosis en post-COVID-symptomen, maar voor gezonde mensen als preventieve maatregel bestaat nog nauwelijks bewijs van veiligheid op lange termijn. De nieuwe hersenbevindingen voegen daar nu een concrete reden tot voorzichtigheid aan toe. Of vergelijkbare effecten ook bij mensen optreden, en zo ja, bij welke dosering of behandelduur, blijft een open vraag die dringend om antwoord vraagt.