Tau-eiwit keert energieproductie hersencellen om
Het tau-eiwit, al jaren een mikpunt in Alzheimer-onderzoek, heeft een nieuw gevonden rol. Het draait de energiestroom in hersencellen om, met schade als gevolg. En die schade bleek deels terugdraaibaar.
Tau staat bekend om zijn vermogen om klonten te vormen in hersencellen bij Alzheimer. Maar hoe het eiwit cellen precies beschadigt, was nog niet volledig bekend. Een team geleid door Stanford-wetenschappers ontdekte dat tau zich vasthecht aan de energiefabriekjes van cellen (mitochondria) en daar de elektronen de verkeerde kant op stuurt.
Normaal bewegen elektronen in één richting door de mitochondria, waarbij energie wordt opgewekt. Tau keert die stroom om: de elektronen gaan de verkeerde kant op (achterwaarts elektrontransport). Dat genereert schadelijke zuurstofmoleculen (reactieve zuurstofsoorten), veroorzaakt celstress en activeert ontstekingsreacties. De onderzoekers publiceerden deze bevindingen en toonden aan dat het blokkeren van dit omgekeerde transport veel van de schadelijke effecten terugdraaide bij vliegen en muizen.
Van diermodel naar menselijk weefsel
De bevinding bij vliegen en muizen is al opmerkelijk. Maar de onderzoekers gingen verder: ze analyseerden ook menselijke hersencellen gekweekt in het lab, en hersenweefsel van patiënten. Ook daarin zagen ze aanwijzingen dat het blokkeren van het omgekeerde elektrontransport de neuronen gezonder maakte. Het gaat hier om vroege laboratoriumdata; of dit werkt als behandeling bij mensen is nog niet getest.
Twee van de onderzoekers hebben inmiddels een biotechbedrijf opgericht om dit idee verder te onderzoeken. Dat geeft het concept momentum, maar ook commerciële belangen om in de gaten te houden.
Wat dit betekent voor Alzheimer-behandeling
Tau is al een actief doelwit in de farmaceutische industrie. Meerdere middelen proberen de vorming van tau-klonten te remmen. Deze bevinding voegt een ander mechanisme toe: niet alleen de klonten zelf zijn schadelijk, maar ook de manier waarop tau de energiestroom verstoort. Dat opent een nieuw aanknopingspunt voor geneesmiddelontwikkeling. Voorlopig is dit een veelbelovende hypothese, geen bewezen behandeling.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- tau-eiwit mitochondria neurodegeneratie
- achterwaarts elektrontransport oxidatieve stress
- Alzheimer geneesmiddelontwikkeling tau-remmer