SuperAgers hebben jong geheugen, genen niet

Mensen die op hoge leeftijd uitzonderlijk goed presteren op geheugentests heten in het onderzoek ‘SuperAgers’. De onderzoekers vergeleken hun DNA met dat van gewone oudere volwassenen. Ze vonden nauwelijks verschil. De genen die normaal worden gekoppeld aan een verhoogd risico op de ziekte van Alzheimer waren bij SuperAgers niet minder aanwezig dan bij anderen.

Dat is een verrassende uitkomst. Het gangbare idee is dat geheugenveroudering (de achteruitgang van geheugen en denkvermogen met het ouder worden) sterk genetisch bepaald is. Maar als de genen bij SuperAgers niet afwijken, moet de verklaring elders liggen.

Wat beschermt het geheugen dan wel?

De onderzoekers noemen een combinatie van factoren: de structuur van het brein, leefstijl en omgeving. Welke van deze factoren de grootste rol speelt, is nog onbekend. De studie geeft geen antwoord, maar stelt de vraag scherper. Genetische aanleg lijkt bij SuperAgers minder bepalend dan verwacht. Dat is voor een longevity-perspectief interessant: het suggereert dat niet-genetische invloeden meer speelruimte bieden dan gedacht.

Chronische laaggradige ontsteking (de voortdurende, lichte activering van het immuunsysteem die bij veroudering optreedt) staat al langer in verband met geheugenachteruitgang. Dat SuperAgers daarvoor minder gevoelig lijken, terwijl hun DNA er niet om vraagt, wijst in de richting van beschermende omgevings- of gedragseffecten. Maar dat is vooralsnog speculatie; het onderzoek legt de link niet expliciet.

Wat betekent dit voor vervolgonderzoek?

De studie verschuift de aandacht van genomica naar hersenbouw, leefstijl en nog onbekende biologische mechanismen. Vervolgonderzoek zal moeten uitwijzen welke niet-genetische factoren het geheugen op hoge leeftijd beschermen. Tot die tijd blijft het geheugen van SuperAgers een wetenschappelijk raadsel, maar wel een dat aantoont dat uitzonderlijk oud worden met een scherp brein geen zuiver genetische kwestie is.

Lees het originele artikel