Alzheimer-risicogen verstoort myelinisatie in hersencellen bij muizen
Het APOE4-gen is de bekendste genetische risicofactor voor Alzheimer. Onderzoekers wisten al dat het iets doet met vetten in het brein. Nu is duidelijker hoe: het gen verstoort de opbouw van de isolatielaag rondom zenuwverbindingen.
Zenuwcellen communiceren via lange uitlopers (axonen). Die axonen zijn normaal gesproken omgeven door myeline, een vetrijke isolatielaag die signalen snel geleiden. Speciale hersencellen, de oligodendrocyten, maken dat myeline aan. Bij mensen en muizen die het APOE4-gen dragen, stapelen in die cellen vetdruppels op. De onderzoekers ontdekten dat dit komt doordat een signaalsysteem (Wnt-signalering) in die cellen onderdrukt wordt.
Vetsignalering als kern van het probleem
Wnt-signalering stuurt normaal gesproken hoe oligodendrocyten vetten verwerken en inzetten voor myeline. Bij APOE4-dragers is die signalering verzwakt, met als gevolg dat vetten zich ophopen in de cel in plaats van gebruikt te worden voor myelineopbouw. Dit leidt tot slechtere isolatie van zenuwverbindingen, wat de communicatie tussen neuronen verslechtert.
De onderzoekers herstelden dat signaalsysteem in de isolerende hersencellen met een chemische stof. Dat verminderde de vetophopingen in gekweekte menselijke cellen en verbeterde de isolatielaag bij muizen. Of dit ook bij mensen als behandeling werkt, is nog niet onderzocht.
Versnelde hersenslijtage bij APOE4-dragers
Het myeline rondom zenuwvezels slijt normaal gesproken al een beetje bij het ouder worden. Die slijtage draagt bij aan verminderde cognitieve functie op latere leeftijd. Als APOE4 dat proces versnelt via onderdrukking van Wnt-signalering, verklaart dat mede waarom APOE4-dragers een verhoogd Alzheimer-risico hebben. De studie verscheen in de wetenschappelijke literatuur en gebruikte zowel menselijke celkweken als een muismodel.
Dit voegt een nieuw mechanisme toe naast de al bekende rol van APOE4 bij ontsteking en amyloïde ophopingen.
Zoektermen om verder te lezen: APOE4 oligodendrocyt myelinisatie, Wnt-signalering hersenenveroudering, myeline afbraak Alzheimer risico