Spierzwakte op latere leeftijd zit in de zenuwverbinding
Oudere mensen worden zwakker, maar het begint niet altijd in de spier zelf. Een nieuwe studie wijst naar de plek waar zenuw en spier elkaar ontmoeten, en laat zien hoe die verbinding bij veroudering stukgaat.
Spierverlies bij het ouder worden heet sarcopenie. Het leidt tot verminderde mobiliteit, vallen en verlies van zelfstandigheid. Dat spierverlies ook gepaard gaat met veranderingen in de zenuwverbinding met spieren, was al bekend. Maar hoe dat mechanisch precies werkt, was onduidelijk. Het onderzoek focust op de neuromusculaire junctie (NMJ), het contactpunt tussen een zenuwvezel en een spiervezel, en beschrijft een nieuw ziektewerkingsmechanisme.
Een natriumkanaal dat verdwijnt
Oudere mensen met spierzwakte bleken een verminderde overdracht te hebben op de NMJ. Experimenten bij verouderde knaagdieren lieten hetzelfde zien. De oorzaak bleek een afname in het natriumkanaal NaV1.4, een eiwit in spiercelmembranen dat nodig is om het elektrische signaal van de zenuw om te zetten in spiercontractie. Zonder voldoende NaV1.4 kan de spiervezel niet goed reageren op de zenuwprikkel.
Dit is volgens de onderzoekers een nieuw mechanisme van sarcopenie, los van eerder beschreven problemen in de overdracht van het neurotransmitter acetylcholine. De spiervezel ontvangt het chemische signaal wel, maar kan het elektrische vervolg niet goed uitvoeren.
Remmend kanaal als compensatie
De onderzoekers testten een strategie om dit te omzeilen. Het CLC-1-kanaal is een chloorkanaal in spiercellen dat de elektrische activiteit tempert. Door dit kanaal te remmen, wordt de spiervezel gemakkelijker geactiveerd, ook als NaV1.4 verminderd is. Bij oude muizen verbeterde remming van CLC-1 de spierfunctie meetbaar.
Dit zijn vroege bevindingen in diermodellen. Of CLC-1-remming veilig en effectief werkt bij mensen, is nog niet onderzocht. Maar de identificatie van dit mechanisme geeft een aanknopingspunt voor medicijnontwikkeling gericht op het behoud van spierkracht op hogere leeftijd. Voor een longevity-perspectief is dat interessant: spierverlies raakt niet alleen mobiliteit, maar ook stofwisseling en ontstekingsgevoeligheid.
Zoektermen om zelf verder te zoeken: neuromusculaire junctie veroudering, sarcopenie natriumkanaal, chloorkanaal remming spierexcitabiliteit