Parkinson beschadigt steuncellen voor neuronen
Parkinson staat bekend als een ziekte waarbij zenuwcellen afsterven. Maar een nieuw onderzoek laat zien dat steuncellen in de hersenen al eerder beschadigd raken, en dat dit de achteruitgang van zenuwcellen aanjaagt.
Parkinson treft zenuwcellen die dopamine aanmaken, een boodschapperstof die essentieel is voor beweging. De meeste aandacht in onderzoek gaat naar de dood van die neuronen. Maar de studie, gepubliceerd in eLife, richtte zich op een andere vraag: wat gaat er mis vóórdat de neuronen uitvallen? Het onderzoek keek naar hersenen van fruitvliegjes met een versie van het PINK1-gen dat bij erfelijke Parkinson is aangetast.
Steuncellen in de knel
Via breedschalige genanalyse van alle hersenceltypen vonden de onderzoekers dat omhullende gliacellen (ensheathing glia) sterk verstoord waren. Deze cellen lijken functioneel op oligodendrocyten bij mensen: ze ondersteunen en beschermen axonen, de uitlopers van zenuwcellen. Bij verlies van PINK1 raakten die steuncellen in een staat die normaal alleen bij zenuwbeschadiging optreedt. Ze reageerden alsof er een verwonding was, terwijl de neuronen nog niet afgestorven waren.
Vesikelverkeer als reddingsweg
De onderzoekers identificeerden ook twee eiwitten in de gliacellen, Vps35 en Vps13, die betrokken zijn bij het transport van blaasjes (vesikels) binnen de cel. Die eiwitten zijn ook bij mensen gelinkt aan erfelijke Parkinson. Het uitschakelen van die eiwitten in de steuncellen was voldoende om de dopaminerge synapsen te beschermen, zelfs zonder de neuronen zelf te veranderen. Dit suggereert dat de steuncellen een actieve rol spelen in het ziekteproces, niet alleen als passief slachtoffer. De bevindingen zijn in diermodellen verkregen en vragen om bevestiging in humane studies.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- gliacellen Parkinson synapsverlies
- vesikelverkeer neurodegeneratie
- PINK1 oligodendrocyten functie