Orgaanspecifieke verouderingsklokken meten elk orgaan apart
Je lever kan tien jaar ouder zijn dan je hart, terwijl je kalenderleeftijd hetzelfde getal geeft voor beide. Nieuwe verouderingsklokken maken dat onderscheid nu zichtbaar.
In het overzichtsartikel in Nature Aging bespreken onderzoekers hoe verouderingsklokken zijn geëvolueerd van een algemene meting van biologische leeftijd naar orgaanspecifieke metingen. Die nieuwere klokken combineren gegevens uit genomics (het lezen van de complete erfelijke informatie), beeldvormingstechnieken en andere metingen om per orgaan een aparte verouderingssnelheid te berekenen.
De klassieke verouderingsklokken meten chemische veranderingen aan het DNA, ook wel methylering (methylering) genoemd. Ze geven een schatting van de biologische leeftijd van het hele lichaam. Maar die schatting maskeert grote verschillen tussen organen. Sommige organen verouderen sneller dan anderen, en die snelheid verschilt per persoon. Dat heeft gevolgen voor ziekterisico. Een versneld verouderende nier voorspelt andere gezondheidsproblemen dan een versneld verouderende hersenen.
Meer detail, meer inzicht in ziekte
Orgaanspecifieke klokken leveren informatie op die de algemene klok niet geeft. Ze maken zichtbaar welke organen bij een individu het meest kwetsbaar zijn. Dat opent de mogelijkheid om preventieve maatregelen of behandelingen gerichter in te zetten. Als iemands hart biologisch tien jaar ouder is dan de rest van het lichaam, zijn hart-gerelateerde risico’s al aanwezig voordat er klachten zijn.
De onderzoekers signaleren ook beperkingen. De klokken zijn nog niet gestandaardiseerd, wat vergelijking tussen studies bemoeilijkt. En voor sommige organen is het lastig om geschikte meetmethoden te vinden die ook in grote groepen mensen toepasbaar zijn.
Richting voor toekomstig onderzoek
Onderzoekers prioriteren nu het ontwikkelen van klokken die meerdere gegevenstypen combineren, zoals bloedmetingen samen met beeldvorming van het orgaan zelf. Ze zoeken ook naar klokken die gevoelig zijn voor veranderingen door leefstijl of behandeling, zodat ze niet alleen veroudering meten maar ook het effect van ingrijpen. Orgaanspecifieke klokken zijn daarmee een potentieel nuttig instrument voor zowel onderzoek als uiteindelijk de klinische praktijk.
Wil je zelf verder onderzoeken?
Zoek bijvoorbeeld op: orgaanspecifieke verouderingsklok