Na je 90e is dementierisico nog niet weg
Cognitief gezond je negentigste halen klinkt als een overwinning. Maar nieuw onderzoek laat zien dat het risico op dementie daarna niet verdwijnt, en dat het voor sommige groepen nog altijd aanzienlijk is.
Lange tijd gold de aanname: wie op hoge leeftijd nog helder is, heeft de dans ontsprongen. Dat beeld klopt niet helemaal. De onderzoekers volgden mensen boven de 90 jaar en stelden vast dat dementierisico sterk bepaald wordt door geslacht, etniciteit en genetica, ook in deze leeftijdsgroep.
Vrouwen en zwarte deelnemers bleken een aanzienlijk hoger risico te hebben dan mannen en witte deelnemers, ook wanneer ze al ver in de negentig waren zonder dementie. Tegelijkertijd was er een groep die cognitief gezond bleef ondanks het dragen van bekende risicofactoren, zoals het APOE4-gen dat het Alzheimer-risico verhoogt. Die mensen zijn wetenschappelijk interessant: wat beschermt hen?
Veerkracht als onderzoeksvraag
De onderzoekers suggereren dat mensen die kognitief gezond blijven ondanks risicofactoren aanwijzingen kunnen bieden voor hersenveerkracht, het vermogen van het brein om schade te weerstaan of te compenseren. Dat mechanisme is nog grotendeels onopgehelderd.
Wat dit voor longevity betekent
Voor longevity-wetenschap is de ongelijkheid in risico opvallend. Biologische veroudering verloopt niet gelijk voor iedereen. Geslacht en genetische achtergrond lijken ook op zeer hoge leeftijd nog te bepalen hoe kwetsbaar iemand is. Dat maakt gepersonaliseerde risicobeoordeling relevanter dan ooit.
De studie is observationeel van aard: ze laat zien welke factoren samenhangen met dementierisico, maar bewijst geen directe oorzaak-gevolg. Verdere studies zijn nodig om te begrijpen welke beschermende mechanismen precies actief zijn bij mensen die cognitief gezond oud worden.
Zoektermen om verder te zoeken: cognitieve veerkracht hoge leeftijd, APOE4 dementierisico negentigjarigen, sekseverschillen dementie veroudering
Wil je weten wat je zelf kunt doen om je risico te verlagen? Alzheimer Nederland zet concrete stappen op een rij om dementie te helpen voorkomen: Dementie voorkomen en het risico verlagen.