Microglia-mutaties koppelen aan alzheimer
In de hersenen van alzheimerpatiënten zitten cellen met DNA-fouten die in gezonde hersenen niet voorkomen.
Nieuw onderzoek in Nature Aging onderzocht zogenoemde somatische varianten in microglia-achtige cellen. Somatische varianten zijn DNA-mutaties die niet worden geërfd, maar in de loop van het leven ontstaan in individuele cellen. De onderzoekers analyseerden hersenweefsel van mensen met en zonder alzheimer en vonden een duidelijk patroon: in het hersenweefsel van alzheimerpatiënten kwamen meer van deze mutaties voor, en ze zaten vaker in genen die relevant zijn voor de ziekte.
Microglia zijn de immuuncellen van de hersenen. Ze ruimen schadelijke eiwitten op, reguleren ontstekingsprocessen en spelen een cruciale rol in de progressie van alzheimer. Als hun DNA mutaties bevat die hun functie veranderen, kan dat hun vermogen om de hersenen te beschermen aantasten. Dat zou een gedeeltelijke verklaring zijn voor waarom microglia bij alzheimerpatiënten minder goed functioneren.
Mutaties als oorzaak, niet alleen gevolg
Het cruciale punt is de richting van het verband. Eerder onderzoek keek vooral naar geërfde genetische risicofactoren. Dit onderzoek richt zich op mutaties die gedurende het leven in de cel zelf ontstaan. Dat maakt het relevant voor mensen zonder familiaire aanleg voor alzheimer, de meerderheid van de patiënten.
De bevindingen sluiten aan bij een breder idee in verouderingsonderzoek: dat de accumulatie van somatische mutaties met de leeftijd bijdraagt aan het disfunctioneren van cellen en weefsel. In dit geval betreft het niet lichaamscellen in het algemeen, maar juist de immuuncellen die de hersenen beschermen.
Wat betekent dit voor de toekomst?
Als specifieke mutaties in microglia bijdragen aan alzheimer, opent dat nieuwe richtingen voor vroege diagnostiek. Wie heeft welke mutaties, en op welk moment? Dat zijn vragen die met nieuwe sequentietechnieken steeds beter te beantwoorden zijn. Of ze ook therapeutisch bruikbaar zijn, is nog een verre stap. Maar het onderzoek verfijnt het beeld van alzheimer als een ziekte waarbij genetische instabiliteit in immuuncellen een rol speelt.