Metformine remt veroudering: wat het bewijs nu zegt
Metformine is al decennia het meestgebruikte medicijn bij diabetes. Nu groeit de vraag of het ook veroudering afremt bij mensen zonder diabetes. Het antwoord is genuanceerder dan veel enthousiastelingen hopen.
Metformine behoort tot een klasse stoffen die biguaniden worden genoemd en verlaagt de bloedsuikerspiegel via meerdere mechanismen. Het activeert AMPK, een eiwit dat als energiesensor in cellen fungeert. Dat leidt onder meer tot remming van mTOR (een groeisignaalroute die bij overactiviteit veroudering versnelt), meer aanmaak van nieuwe mitochondria (de energiefabrieken van de cel) en meer celopruiming (het proces waarbij cellen beschadigde onderdelen afvoeren). De reviewauteurs noemen ook invloed op de darmflora als mogelijk mechanisme.
Bij mensen met diabetes of metabool syndroom is het bewijs steviger. De MeMeMe-studie liet zien dat 1700 mg metformine per dag het risico op het ontwikkelen van diabetes met 80 tot 92 procent verlaagde in deze risicogroep. Dat is indrukwekkend. Maar de vraag is of dit ook geldt voor gezonde mensen zonder metabole stoornis.
De grote proef laat op zich wachten
De TAME-studie (Targeting Aging with Metformin) is opgezet om precies die vraag te beantwoorden. Met 3.000 deelnemers van 65 tot 79 jaar oud en een looptijd van vier jaar is het de meest ambitieuze test van metformine als verouderingsremmer. Maar de studie loopt al bijna tien jaar en er zijn nog geen resultaten gepubliceerd. Er zijn signalen dat financiering een rol speelt bij de vertraging.
Intussen is de dierdata gemengd. Bij sommige muisstammen verlengt metformine het leven, bij andere niet of nauwelijks. De vergelijking met rapamycine, een ander veelbesproken middel, valt voor metformine minder gunstig uit op het gebied van levensduurverlenging bij dieren.
Voorzichtigheid geboden
De reviewauteurs zijn overwegend positief, maar erkennen dat de kwaliteit van het bestaande humane bewijs beperkt is. Voor mensen met diabetes of metabool syndroom is metformine een bewezen medicijn. Als geroprottector voor gezonde ouderen blijft het vooralsnog een veelbelovende maar niet bewezen hypothese. Dat onderscheid verdient meer aandacht in de populaire longevity-discussie.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- metformine geroprotectie
- AMPK mTOR veroudering
- TAME studie levensduur