Luchtvervuiling versnelt Parkinson via de darm
Luchtvervuiling verhoogt het risico op Parkinson. Maar het mechanisme loopt niet alleen via de longen. Een nieuwe analyse wijst naar de darm als tussenstation.
Fijnstof en andere luchtverontreinigingen zijn al langer in verband gebracht met neurodegeneratieve ziekten. Wat minder bekend is, is hoe die verbinding tot stand komt. De onderzoekers beschrijven in hun reviewartikel meerdere routes, waarvan de darm er een opvallende is.
Het begint in de darm
Bij de ziekte van Parkinson speelt een samenklonterd eiwit een centrale rol: alfa-synucleïne. Dit eiwit kan al jaren voor de eerste hersensymptomen verschijnen in het zenuwstelsel van de darmen. Via de nervus vagus, de grote zenuw die darm en hersenen verbindt, verspreidt het zich naar de hersenen.
Blootstelling aan luchtvervuiling verstoort de samenstelling van de darmflora (de gemeenschap van bacteriën in je darmen). Bacteriën die korte-keten vetzuren produceren, stoffen die ontstekingen remmen, nemen af. Tegelijkertijd neemt de doorlaatbaarheid van de darmwand toe. Dat bevordert ontsteking door het hele lichaam, inclusief de hersenen.
Ontsteking als versneller
De bredere werking van luchtvervuiling verloopt grotendeels via chronische laaggradige ontsteking (inflammaging): een aanhoudende, lichte activering van het immuunsysteem die met veroudering toeneemt. Fijnstof en stikstofoxiden prikkelen cellen in de luchtwegen, die vervolgens ontstekingssignalen afgeven die het hele lichaam bereiken. Die signalen versnellen de ophoping van alfa-synucleïne in de hersenen en ondersteunen daarmee de progressie van Parkinson.
Studies in het Puget Sound-gebied toonden aan dat hogere blootstelling aan luchtvervuiling ook dementierisico verhoogt. De ernst van dat effect varieert per regio: in gebieden waar hout en kolen worden gebruikt voor verwarming en koken zijn de concentraties fijnstof hoger, en daarmee ook de risico’s. Maar ook in rijkere landen zijn meetbare effecten aangetoond.
Dit is een reviewstudie die bestaand onderzoek samenvat. Causale verbanden bij mensen zijn nog niet volledig vastgesteld. Voor mensen die bezorgd zijn over hun hersenrisico op latere leeftijd, is het verminderen van blootstelling aan fijnstof wel een aanknopingspunt dat breed wetenschappelijk steun geniet.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- alfa-synucleïne darmzenuw verspreiding | luchtvervuiling neuroinflammatie | inflammaging Parkinson progressie