Hersencellen sterven anders bij Alzheimer
Alzheimer tast het geheugen aan door neuronen te vernietigen. Maar hoe die neuronen precies sterven, was lang onduidelijk. Een nieuw onderzoek heeft een vergeten mechanisme in beeld gebracht dat bij Alzheimer en een andere dementievorm een grote rol lijkt te spelen.
Alzheimer is de meest voorkomende oorzaak van dementie wereldwijd. Decennia lang richtte het onderzoek zich op de ophoping van amyloïde plaques en tau-eiwitten in de hersenen. Maar het neuronenverlies zelf, het moment waarop zenuwcellen daadwerkelijk afsterven, is nog niet volledig begrepen. Dat is een belangrijk probleem: wie het doodsmechanisme kent, kan het wellicht onderbreken.
Het onderzoek beschrijft een eerder over het hoofd gezien mechanisme van celdood dat bij zowel Alzheimer als frontotemporale dementie (een zeldzamere variant die gedrag en taal aantast) een centrale rol lijkt te spelen. De onderzoekers vonden dit mechanisme door hersenweefsel van patiënten te vergelijken met controles. De bevindingen wijzen op een actief celsterfteproces dat los staat van de eerder bekende routes.
Wat maakt dit mechanisme anders?
In gezonde cellen bestaan meerdere manieren om gecontroleerd af te sterven, zoals apoptose. Bij Alzheimer lijkt echter een aanvullend pad actief te zijn dat tot nu toe niet als primaire factor werd beschouwd. Het exacte moleculaire detail van dat pad blijkt uit de beschikbare bronopschrijving niet volledig, maar de onderzoekers suggereren dat onderbreken van dit proces het neuronenverlies zou kunnen vertragen.
Dat is relevant omdat bestaande medicijnen die zich richten op plaques en tau, weinig effect hebben op het eigenlijke verlies van zenuwcellen. Een aanpak die het sterfteprogramma van neuronen zelf afremt, zou een andere ingang kunnen bieden.
Van laboratorium naar behandeling
De onderzoekers denken dat hun bevinding de basis kan leggen voor nieuwe behandelingen. Het doel zou dan zijn om het celsterfteproces te onderbreken voordat neuronen onherstelbaar beschadigd zijn. Dat klinkt veelbelovend, maar het pad van mechanistische ontdekking naar een werkzaam medicijn voor mensen is lang. De studie is voorlopig en klinische toepassingen zijn nog ver weg.
Voor de longevity-wetenschap is de bevinding interessant: als neuronen bij veroudering via een specifiek programma afsterven, is dat programma in principe een doelwit. Dat de studie ook frontotemporale dementie betrekt, suggereert dat het mechanisme breder is dan Alzheimer alleen.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- neuronale celdood mechanisme
- frontotemporale dementie neuropathologie
- apoptose Alzheimer hersenen