Hersenafval stapelt op vroeg bij Parkinson-risico

Het brein reinigt zichzelf elke nacht via het glymfatisch systeem: een netwerk van vloeistofkanaaltjes langs de bloedvaten dat hersenafval wegvoert. Dat systeem werkt slechter naarmate we ouder worden. De onderzoekers onderzochten 18 mensen met een slaapstoornis die bekendstaat als geïsoleerde REM-slaapgedragsstoornis (iRBD). Dat is een vroeg waarschuwingssignaal voor ziekten waarbij het alfa-synucleine-eiwit samenklontert in de hersenen, zoals Parkinson.

Via MRI-metingen vergeleken de onderzoekers de volumes van hersenvocht, perivasculaire ruimtes (de smalste kanaaltjes rond bloedvaten) en veneuze afvoerstructuren. Bij de iRBD-patiënten was er meer hersenvocht en waren de perivasculaire ruimtes groter dan bij gezonde leeftijdsgenoten. De veneuze afvoer nam echter niet evenredig toe. Dat patroon wijst op opstopping: vocht dat zich ophoopt maar moeilijker wordt afgevoerd.

Ophoping van afvalstoffen als versneller van ziekte

Waarom is dat problematisch? Hersenvocht verwijdert onder meer eiwitlekken die samenhangen met neurodegeneratieve aandoeningen. Als de afvoer stokt, blijven die eiwitten langer in het brein aanwezig. Dat kan de ontsteking in gliacellen (de ondersteuningscellen van het brein) aanwakkeren, wat op zijn beurt de progressie van aandoeningen als Parkinson lijkt te versnellen.

Vroeg meten als sleutel tot vroeg ingrijpen

De studie is klein: 18 patiënten vergeleken met 20 jonge en 18 oudere gezonde controlepersonen. De bevindingen zijn daarmee voorlopig. Toch is de klinische relevantie potentieel groot. Als verminderde glymfatische afvoer al vroeg zichtbaar is op een MRI, kan dat een biomarker worden om mensen te identificeren die baat kunnen hebben bij vroege interventies. Denk aan slaapverbetering, lichaamsbeweging of toekomstige geneesmiddelen die de vloeistofstroom herstellen.

Voor een longevity-bril is dit onderzoek interessant omdat het laat zien dat hersenveroudering niet wacht op de eerste ziektesymptomen. Verminderde afvalafvoer is al meetbaar in de prodromale fase, het stadium vóór de ziekte zich openbaart.

Lees het originele artikel