Hersenactiviteit voorspelt cognitieve veerkracht via dopamine
Sommige mensen presteren cognitief beter dan hun brein zou voorspellen. Anderen juist slechter. Nieuw onderzoek ontdekte een meetbaar gat tussen hersenactiviteit en cognitie, en koppelde dat aan dopamine.
Wetenschappers gebruikten deep learning om te voorspellen hoe goed iemand presteert op geheugentests. Die voorspelling baseerden ze op het functionele connectoom (het patroon van samenwerkende hersengebieden) tijdens verschillende situaties: rust, het kijken naar films en het uitvoeren van geheugenopdrachten. Vervolgens vergeleken ze de voorspelling met de werkelijke score. Het verschil noemden ze het ‘brain cognition gap’.
Wat het gat zegt over je gezondheid
De studie, gepubliceerd in eLife, liet zien dat mensen met een negatief gat (hun brein schat hun prestatie te laag in) gemiddeld minder bewegen en een hoger cardiovasculair risico hebben. Dat verband was niet verwacht. Het suggereert dat lichamelijke gezondheid mede bepaalt hoeveel iemand uit zijn of haar brein haalt.
Dopamine bleek een sleutelrol te spelen. Lagere dopaminebinding (gemeten via PET-scan) hing samen met een groter negatief gat. Dit effect liep via regionale variabiliteit in hersenactiviteit: in gebieden met minder dopamine was de activiteit minder gevarieerd tussen hersenschommelingen, wat samenhing met slechtere cognitieve prestaties dan verwacht.
Breinleeftijd versus cognitief gat
Eerder onderzoek heeft al laten zien dat zogenoemde hersenleeftijd (hoe oud je brein eruitziet op een scan) weinig extra informatie geeft over cognitief verval bovenop de gewone kalenderleeftijd. Dit onderzoek stelt voor dat het cognitieve gat dat probleem omzeilt: het meet direct het verschil tussen verwachte en werkelijke cognitie, zonder de omweg via leeftijd.
De onderzoekers benadrukken dat het brain cognition gap een potentieel informatieve marker is voor kwetsbaarheid van het brein. Of het een betere voorspeller is dan bestaande maten, en of het bij mensen met cognitieve klachten ook voorspellend is, vraagt verder onderzoek. De bevindingen zijn voorlopig en komen uit een specifieke, gezonde onderzoekspopulatie.
Zoektermen om zelf verder te zoeken: functioneel connectoom cognitieve voorspelling | dopamine werkgeheugen veroudering | brain cognition gap kwetsbaarheid