Gordelroosvaccin verlaagt dementierisico met 24 procent
Een prik tegen gordelroos bleek in een grote studie ook het risico op dementie fors te verlagen. Ruim 500.000 ouderen deden mee. Voor elke 17 gevaccineerden werd één dementiediagnose voorkomen.
Gordelroos is een pijnlijke uitslag veroorzaakt door het varicellazoster-virus, dat sluimert in zenuwcellen na een doorgemaakte waterpokkeninfectie. Het Shingrix-vaccin beschermt ouderen effectief tegen die uitbarsting. Maar de onderzoekers zagen nog iets anders: gevaccineerden kregen over een periode van vier jaar beduidend minder vaak dementie. Het verschil bedroeg 24 procent.
Hoe het vaccin dementie zou kunnen afremmen, is nog niet zeker. Een mogelijke verklaring is dat het herpesvirus in zenuwcellen ontsteking aanwakkert die bijdraagt aan hersenschade op de lange termijn. Door het virus onder controle te houden, zou die chronische ontsteking (inflammaging) gedempt worden. Inflammaging is de laaggradige, voortdurende ontsteking die samenhangt met veroudering en wordt in verband gebracht met meerdere ouderdomsziekten.
Groot aantal deelnemers maakt de bevinding opvallend
De studie volgde meer dan een half miljoen ouderen. Dat is uitzonderlijk groot voor dit type onderzoek. Een kanttekening is dat het gaat om een observationele studie: mensen die zich laten vaccineren, verschillen mogelijk op andere manieren van mensen die dat niet doen. Die zogenoemde confounding kan de uitkomst beïnvloeden. De onderzoekers probeerden daarvoor te corrigeren, maar zekerheid over een oorzakelijk verband is er nog niet.
Vaccins als longevity-interventie?
Voor een longevity-bril is deze bevinding interessant: een bestaand en veilig vaccin dat niet alleen infectie voorkomt maar mogelijk ook cognitieve achteruitgang afremt. Eerdere analyses suggereerden al een link tussen virale infecties en een hoger dementierisico. Deze studie voegt daar een concreet getal aan toe, al benadrukken de onderzoekers dat verdere verificatie nodig is via gerandomiseerd onderzoek. Pas dan kan worden vastgesteld of het vaccin zelf het verschil maakt, of dat andere factoren meespelen.
De bevinding past in een bredere onderzoekslijn: chronische infecties en ontsteking spelen vermoedelijk een grotere rol in hersenveroudering dan lang gedacht.
Zoektermen om verder te zoeken: herpesvirus neuroinflammatie, inflammaging cognitieve achteruitgang, vaccin dementiepreventie observationeel