Eiwit Arc verspreidt Alzheimer door het brein

Tau-eiwitten hopen zich op in hersencellen bij Alzheimer en veroorzaken zo celschade. Maar hoe komen die eiwitten van de ene neuron in de andere? De onderzoekers identificeerden het eiwit Arc als cruciale schakel in dat proces. De resultaten verschenen in Cell.

Neuronen verpakken tau in extracellulaire blaasjes (kleine pakketjes die cellen uitscheiden om stoffen uit te wisselen). Arc blijkt direct aan tau te binden en is noodzakelijk om tau in die blaasjes te krijgen. In muizen waarbij het Arc-gen was uitgeschakeld, bevatten de blaasjes aanzienlijk minder tau. Ook het vermogen van die blaasjes om tau-klontering in gezonde cellen te activeren, nam sterk af.

Minder verspreiding, maar meer schade op de plek zelf

Er is wel een keerzijde. Muizen zonder Arc hadden weliswaar minder tau in hun blaasjes, maar meer tau binnen in hun eigen neuronen. In het vroege stadium van de ziekte ging dat gepaard met een lichte toename van celschade. Dat wijst erop dat het blokkeren van Arc de verspreiding van Alzheimer kan remmen, maar tegelijk de lokale toxiciteit iets vergroot. Die afweging moet verder worden onderzocht voordat gerichte therapieën ontwikkeld kunnen worden.

Sterk verband met menselijk hersenweefsel

De bevindingen gelden niet alleen voor muizen. In hersenweefsel van mensen met Alzheimer correleerde de hoeveelheid Arc in de blaasjes sterk met de hoeveelheid gefosforyleerd tau (tau dat chemisch gewijzigd is en meer geneigd is te klonteren). Dat maakt Arc als doelwit voor toekomstige medicijnen geloofwaardiger, al is klinisch gebruik nog ver weg.

Voor de longevity-wetenschap is dit onderzoek relevant omdat het laat zien dat de progressie van neurodegeneratie actief door eiwitten wordt aangestuurd. Veroudering verhoogt de kans op tau-ophoping; begrijpen hoe die ophoping zich verspreidt, is een stap naar ingrijpen eerder in het ziekteproces.

Lees het originele artikel