DNA-methylering in het brein linkt APOE-gen aan Alzheimer
Waarom verhoogt een bepaald gen zo sterk het risico op Alzheimer? Onderzoekers vonden een aanwijzing in chemische markeringen op het DNA, en dat verandert hoe we naar dat risico kijken.
Het APOE-gen is al jaren bekend als een van de sterkste genetische risicofactoren voor de ziekte van Alzheimer. Maar hoe dat gen het risico precies verhoogt, was onduidelijk. De studie, gepubliceerd in Nature Aging, analyseerde hersenweefsel van een grote groep overleden donoren en vond 107 plekken op het DNA waar chemische markeringen (DNA-methylering) samenhangen met Alzheimer-pathologie. Van die 107 werden er 38 onafhankelijk bevestigd.
DNA-methylering is een proces waarbij kleine chemische groepjes aan het DNA worden gehecht. Die groepjes beïnvloeden of een gen actief is of niet, zonder de DNA-volgorde zelf te veranderen. Dit valt onder epigenetica: de studie van hoe omgevings- en biologische factoren bepalen welke genen aan- of uitstaan.
APOE en methylering: een gedeeltelijke verklaring
De onderzoekers stelden vast dat DNA-methylering een deel van de relatie tussen het APOE-genotype en de diagnose Alzheimer verklaart. Met andere woorden: het APOE-gen beïnvloedt hoe het DNA in de hersenen gemarkeerd is, en die markering hangt op zijn beurt samen met de aanwezigheid van Alzheimer-pathologie. Dat is een schakel die eerder ontbrak.
Dit is een observationele studie op postmortaal hersenweefsel. De bevindingen laten zien dat er een verband bestaat, maar bewijzen geen oorzakelijk verband. De onderzoekers kunnen niet uitsluiten dat de methyleringsveranderingen een gevolg zijn van de ziekte in plaats van een oorzaak.
Wat dit betekent voor toekomstig onderzoek
De identificatie van 38 gevalideerde methyleringslocaties biedt nieuwe aanknopingspunten. Als specifieke methyleringspatronen consequent samenhangen met Alzheimer, kunnen ze mogelijk dienen als biomarkers, meetbare indicatoren van ziekte of risico. Op de langere termijn zijn dit ook mogelijke doelwitten voor behandelingen die de genactiviteit in de hersenen bijsturen.
De omvang van de studie maakt de bevindingen relatief robuust. Toch geldt: dit zijn eerste stappen. De weg van hersenmethyleringspatronen naar klinisch bruikbare toepassingen is nog lang.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- DNA-methylering Alzheimer hersenen
- APOE genotype epigenetisch risico
- postmortaal hersenweefsel neurodegeneneratie