Bewegen beschermt het brein via spiersignalen
Bewegen is goed voor je brein. Dat wisten we al. Maar hoe dat precies werkt, wordt nu steeds duidelijker. Spieren sturen bij inspanning speciale signaalstoffen het bloed in die het brein beschermen tegen veroudering.
Bij elke stap op de loopband, elke squat of fietstocht, worden je spieren actief. Die spieren zijn meer dan aandrijving: ze functioneren als een orgaan dat signalen afgeeft. Die signalen, zogeheten exerkines, reizen via het bloed naar de hersenen. Eenmaal daar beïnvloeden ze hoe neuronen overleven en samenwerken.
Bekende exerkines zijn onder meer BDNF (een groeistof voor neuronen), IGF-1 (een eiwit dat celgroei stimuleert) en irisine (een stof die verband houdt met cognitie). De onderzoekers beschrijven hoe deze stoffen via ontstekingsremmende en antioxidatieve routes werken. Ze ondersteunen zo het voortleven van dopamine-producerende hersencellen, de cellen die bij Parkinson als eerste afsterven.
Parkinson en spierkracht
Bij mensen met de ziekte van Parkinson is spierverlies (sarcopenie) sterk aanwezig en gaat dat gepaard met een slechtere prognose, meer valrisico en minder zelfstandigheid. Dat verband blijkt dwars door de mechanistische bevindingen heen te lopen: minder spiermassa betekent minder exerkines, wat het brein minder beschermt.
Klinische studies laten zien dat aerobe training, krachttraining en gecombineerde programma’s de motoriek, het evenwicht en de stemming bij Parkinson-patiënten verbeteren. Progressieve krachttraining leverde in vergelijkende studies de grootste motorische voordelen op. Gripsterkte, simpel te meten met een handknijper, komt naar voren als een bruikbare maat voor ziekteprogressie.
Bewegen als medicijn nabootsen
Onderzoekers zoeken naar zogenoemde ‘exercise mimetics’: stoffen die de effecten van bewegen nabootsen voor mensen die niet kunnen sporten. De identificatie van specifieke exerkines is daarvoor een cruciale stap. Maar de review benadrukt dat dit veld nog volop in ontwikkeling is. Veel mechanismen zijn nog niet volledig in kaart gebracht.
Voor een longevity-perspectief is dit interessant: als spiersignalen direct bijdragen aan het remmen van neurodegeneratie, dan is spierbehoud op latere leeftijd niet alleen een kwestie van mobiliteit, maar ook van hersengezondheid.
Zoektermen om verder te zoeken: exerkine neuroprotectie, sarcopenie Parkinson, spier-hersen-communicatie