Bloedstamcellen verjongen via meerdere methoden
Het afweersysteem verzwakt naarmate bloedstamcellen in het beenmerg verouderen. Maar wetenschappers zien steeds meer manieren om die cellen te verjongen, sommige verder dan beweging ooit kon.
Bloedstamcellen (hematopoietische stamcellen, HSC) maken alle cellen van het afweersysteem aan. Met het ouder worden functioneren ze slechter: ze vernieuwen zichzelf minder goed, ze maken vaker verkeerde celtypes aan, en kleine celklonen beginnen te domineren. Dat heeft gevolgen voor de weerstand tegen infecties en voor hoe snel het lichaam veroudert. Een overzichtsartikel bespreekt welke herstelstrategieën de onderzoekers veelbelovend achten.
Lichaamsbeweging verbetert de algehele gezondheid, maar heeft weinig directe invloed op de stamcellen zelf. Meer effect laten zien dieetbeperking en farmacologische middelen die dezelfde energiesensoren in cellen aansturen. Nicotinamide ribosidetoediening (NR), een voorloper van NAD+, herstelt de energiehuishouding in verouderde stamcellen. Remming van mTOR, een eiwit dat celgroei reguleert, via rapamycine verbetert zelfvernieuwing en virale afweer bij oude muizen.
Enzymen en herprogrammering
Twee enzymen, SIRT3 en SIRT7, spelen een rol in hoe stamcellen verouderen. Lagere niveaus van SIRT3 tasten zelfvernieuwing aan; hogere niveaus verbeteren die. SIRT7 houdt het type cellen dat de stamcel aanmaakt in balans. Als SIRT7 wegvalt, raken stamcellen uitgeput. Overexpressie keert die verouderingskenmerken deels terug, althans in muismodellen. Een andere aanpak, voorbijgaande activering van zogenoemde Yamanaka-factoren, stuurt cellen tijdelijk terug naar een jonger stadium en verlengde de levensduur in dieronderzoek. Of die bevindingen vertaalbaar zijn naar mensen, is nog niet aangetoond.
Een breed landschap van aanpakken
Het overzichtsartikel maakt duidelijk dat geen enkele methode voldoende is op zichzelf. Elke aanpak raakt een deel van de veroudering van stamcellen, energiemetabolisme, celidentiteit of de directe omgeving van de stamcel (de niche). Voor een longevity-bril is het interessant dat meerdere mechanismen tegelijk aanstuurbaar lijken, maar combinatietherapieën bij mensen zijn nog nauwelijks onderzocht.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- hematopoietische stamcelveroudering
- mTOR remming stamcelverjonging
- SIRT3 SIRT7 stamcelregulatie