BCG-vaccin vertraagt mogelijk Alzheimer via afweer

Het BCG-vaccin bestaat al meer dan honderd jaar. Het beschermt primair tegen tuberculose, maar onderzoekers weten al langer dat het ook het bredere afweersysteem traint. Dit effect heet ‘getrainde immuniteit’: het aangeboren afweersysteem reageert daarna sneller en sterker op uiteenlopende bedreigingen.

Nu laten twee kleine klinische studies zien dat dit effect ook in het brein zichtbaar is. De onderzoekers vaccineerden 23 deelnemers van 55 jaar en ouder tweemaal met BCG, met een maand tussenpoos. Na een jaar analyseerden zij immuuncellen in het hersenvocht, de vloeistof rondom het brein en ruggenmerg.

Verschil tussen bloed en hersenvocht

De immuuncellen in het hersenvocht toonden een ander activatiepatroon dan die in het bloed. Dat wijst op een afzonderlijke immuunreactie binnen het centrale zenuwstelsel. Bij de deelnemers zonder Alzheimer-gerelateerde veranderingen daalde de hoeveelheid amyloïd-bèta (een eiwit dat bij Alzheimer in plaques samenklontert) in het hersenvocht, terwijl het in het bloed juist steeg. Dit patroon suggereert dat het eiwit uit het brein werd afgevoerd, al benadrukt het onderzoeksteam dat grotere gecontroleerde studies nodig zijn om dit te bevestigen.

Te vroeg voor sterke conclusies

De opzet van de studie was open-label en de groep was klein: twaalf deelnemers zonder en elf met Alzheimer-gerelateerde pathologie. Er was geen placebogroep. De resultaten zijn daarmee voorlopig en niet generaliseerbaar. Het vaccin werd wel goed verdragen, zonder onverwachte bijwerkingen.

Voor een longevity-bril is het interessant dat het immuunsysteem bij veroudering steeds slechter presteert, een verschijnsel dat onderzoekers immuunveroudering noemen. Als getrainde immuniteit via een bestaand, goedkoop vaccin dat proces kan bijsturen, opent dat een andere route dan de gebruikelijke amyloïd- of tau-gerichte therapieën. Maar hoe groot dat effect is bij grotere groepen, blijft vooralsnog onbekend.

Lees het originele artikel