Vrouwen hebben vaker auto-immuunziekten door celrijping
Vrouwen krijgen vaker auto-immuunziekten dan mannen. Maar waarom is dat eigenlijk zo? Nieuw onderzoek wijst op een verschil in hoe het immuunsysteem zich ontwikkelt, nog vóórdat iemand ziek is.
Vrouwen vertegenwoordigen ongeveer 80 procent van alle patiënten met auto-immuunziekten. Dit sekseverschil is al lang bekend, maar de mechanistische verklaring was niet volledig. De onderzoekers analyseerden T-celreceptoren (TCR’s), de eiwitten waarmee immuuncellen herkennen wat ‘eigen’ is en wat niet, in thymusweefsel van mannelijke en vrouwelijke orgaandonoren. De thymus is het orgaan waar T-cellen rijpen en leren onderscheid te maken.
Wat opviel: vrouwelijke effector-T-cellen hadden significant meer TCR’s die gericht zijn op lichaamseigen stoffen die betrokken zijn bij auto-immuunziekten. Tegelijk hadden vrouwelijke regulatoire T-cellen (Tregs), de remmers van het immuunsysteem, minder van zulke TCR’s. Die combinatie kan verklaren waarom het immuunsysteem bij vrouwen sneller de eigen weefsels aanvalt.
Selectie in de thymus als mogelijke oorzaak
Het verschil werd alleen gevonden voor TCR’s gericht op zelfantigenen die betrokken zijn bij auto-immuniteit, niet voor TCR’s tegen kankercellen of virussen. Dat maakt het resultaat specifiek en mechanistisch relevant. De onderzoekers suggereren dat de lagere expressie van AIRE (een regulator die de thymus helpt tolerantie te ontwikkelen voor lichaamseigen stoffen) bij vrouwen mogelijk een rol speelt in de selectie van die receptoren.
Implicaties voor veroudering en ziekte
Auto-immuunziekten nemen toe met leeftijd en zijn daarmee relevant voor longevity-onderzoek. Chronische auto-immuunactiviteit draagt bij aan inflammaging, de laaggradige ontsteking die samenhangt met versnelde biologische veroudering. Het begrijpen van de oorsprong van dit sekseverschil, al in de rijpingsfase van T-cellen, opent nieuwe vragen over preventie en vroege interventie.
De studie, gepubliceerd in eLife, is gebaseerd op weefselanalyse van donoren en beschrijft een associatie. Hoe dit sekseverschil in de praktijk de auto-immuunrisico’s beïnvloedt, moet verder worden onderzocht.
Zoektermen om verder te zoeken: T-celreceptor selectie thymus sekseverschil, AIRE auto-immuniteit regulatoire T-cellen, inflammaging auto-immuunziekte veroudering