Is prikkelbare darm een echte aandoening of zit het tussen je oren?

PDS is een echte, lichamelijk aantoonbare aandoening. Bij mensen met PDS is de communicatie tussen darm en hersenen meetbaar verstoord. De darmbewegingen zijn afwijkend, de pijngevoeligheid vanuit de buik is verhoogd, en het centrale zenuwstelsel verwerkt darmsignalen anders dan bij gezonde mensen.

Een van de duidelijkste aanwijzingen dat PDS een lichamelijke oorsprong heeft, is het verband met darminfecties. Na een acute maagdarminfectie is de kans op het later ontwikkelen van PDS flink verhoogd. Dat kan moeilijk 'tussen de oren' zitten als het begint met een bacterie of virus. Bovendien zijn bij een deel van de patiënten meetbare afwijkingen gevonden: een lekkerder doorlaatbare darmwand, een verstoorde samenstelling van darmbacteriën, laaggradige ontsteking en afwijkingen in de serotonine-aanmaak in de darm.

Dat PDS vaker voorkomt bij mensen met angst of somberheid klopt, maar de volgorde is niet altijd zo dat psychische klachten er eerst zijn. Bij een grote groep patiënten zijn de darmsymptomen juist ouder dan de stemmingsproblemen. Dat psychologische behandelingen de klachten kunnen verminderen, zegt ook niets over de oorsprong: bij migraine, chronische pijn en hartfalen helpen zulke therapieën ook, zonder dat niemand die aandoeningen 'verbeelding' noemt.

PDS treft naar schatting 5 tot 21 procent van de bevolking, afhankelijk van hoe de diagnose gesteld wordt. De aandoening heeft een grote impact op dagelijks functioneren, werkvermogen en kwaliteit van leven, en patiënten maken beduidend meer gebruik van zorg. De diagnose wordt gesteld op basis van klachten en door uitsluiting van andere darmziekten. Heb je ook alarmsignalen zoals onbedoeld gewichtsverlies, bloed bij de ontlasting of bloedarmoede, bespreek die dan altijd met je arts.

Waarschijnlijk is PDS geen één ziekte maar een verzameling van aandoeningen met vergelijkbare klachten maar verschillende onderliggende oorzaken. Onderzoek naar het darmmicrobioom laat zien dat specifieke veranderingen in darmbacteriën samenhangen met bepaalde klachtenpatronen. Behandeling gericht op het specifieke mechanisme per patiënt lijkt veelbelovend, maar is nog geen standaard in de dagelijkse praktijk.