Hoe beïnvloedt vasten je groeihormoon?
Vasten wekt korte groeihormoonpieken op via een bekend lichaamsproces. Bij regelmatig tijdgebonden eten blijken de bloedwaarden van groeihormoon en IGF-1 op de langere termijn niet te stijgen.
Vasten activeert een bekende fysiologische reactie: als je bloedsuiker daalt of je eet niet, geeft de hypofyse meer groeihormoon af. Dit wordt al lang beschreven als een stressreactie van het lichaam op energietekort, vergelijkbaar met wat er tijdens intensief bewegen of slaap gebeurt. Het gaat hier om een erkend mechanisme, niet om een gemeten klinisch voordeel.
In de praktijk blijkt het echter genuanceerder. Bij twintig vrouwelijke danssporters die zes weken lang dagelijks zestien uur vastten (eten alleen tussen 11:00 en 19:00), veranderde het groeihormoon in het bloed niet meetbaar. Ook IGF-1, de groeifactor die grotendeels door groeihormoon wordt aangestuurd en vaak als maatstaf voor groeihormoonactiviteit geldt, bleef gelijk. Dit was zonder caloriebeperkingen, dus puur het eetvenster.
Dezelfde beperkte reactie zag je bij gewichtsverlies via een sterk verminderd calorie-inname gedurende vier weken bij mensen met obesitas: ondanks gemiddeld 7,4% gewichtsverlies bleef IGF-1 onveranderd. Kortetermijnvasten verhoogt de groeihormoonafgifte dus mogelijk op puls-niveau (korte pieken), maar dat vertaalt zich niet automatisch in hogere bloedspiegels van groeihormoon of IGF-1 bij regelmatig vasten.
Wat je hiervan kunt verwachten: de klassieke stijging van groeihormoon door vasten is een acuut, pulsatief effect. Als je dagelijks tijdgebonden eet, zie je dat waarschijnlijk niet terug in hogere hormoonwaarden op de langere termijn. De beschikbare studies zijn klein en alleen bij vrouwen uitgevoerd, dus over mannen of andere vastenschema's is hier weinig te zeggen.
Dit antwoord rust op een algemene fysiologische beschrijving uit een overzichtsartikel, en op twee kleine gerandomiseerde studies. De studie naar tijdgebonden eten telde twintig deelneemsters; de gewichtsverliesstudie keek naar mensen met obesitas. Beide meten bloedspiegels (een momentopname), niet de pulsatiele afgifte die kenmerkend is voor groeihormoon. Dat de fysiologische piek bestaat, is goed onderbouwd; of tijdgebonden vasten die piek klinisch relevant vergroot, is bij mensen niet aangetoond.
Wat doet zwangerschap op de lange termijn met je hormoonhuishouding?
Zwangerschap en borstvoeding brengen meetbare, soms langdurige hormoonveranderingen mee, waarvan de genitourinaire klachten door oestrogeenverlies het best gedocumenteerd zijn. Weet je wat je kunt verwachten, dan ben je eerder geneigd erover te praten en hulp te zoeken.
Is periodiek vasten veilig tijdens de zwangerschap?
Voor gezonde zwangere vrouwen lijkt vasten de grote risico's zoals vroeggeboorte of te laag geboortegewicht niet te verhogen, maar vermoeidheid en uitdroging zijn reële klachten. Heb je diabetes of zit je vroeg in je zwangerschap, bespreek het vasten dan eerst met je arts.
Daalt mijn groeihormoon met de jaren, en is dat erg?
Je groeihormoon daalt inderdaad sterk met de jaren. Dat terugdraaien met hormooninjecties levert bij gezonde ouderen weinig op en brengt gezondheidsrisico's mee, waaronder een verhoogd kankerrisico.
Hoe veranderen je hormoonwaarden gedurende je menstruatiecyclus?
Je hormoonwaarden volgen een herkenbaar patroon door de cyclus: oestrogeen en progesteron stijgen en dalen op vaste momenten, met een scherpe LH-piek rond de eisprong. Houd er rekening mee dat er tussen vrouwen onderling grote verschillen zijn, en dat de pil dit patroon grotendeels onderdrukt.
Heeft de hoeveelheid spiermassa die je hebt invloed op je hormoonbalans?
Meer spiermassa verbetert je insulinegevoeligheid en hangt samen met gunstigere hormoonwaarden na training, maar de sterkste oorzakelijke relatie loopt van hormonen naar spier, niet andersom. Heb je zorgen over je hormoonbalans, bespreek dat dan met je arts.