Vetlaag rond bloedvaten drijft hartziekten aan
Om je bloedvaten zit een dunne laag vet. Bij gezonde mensen helpt die laag de vaten ontspannen. Maar bij obesitas en hoge bloeddruk slaat de samenwerking om, en beschadigt het vet de vaten van binnenuit.
Onderzoekers van de Universiteit van Zürich bestudeerden kleine slagaders uit vetbiopten van 27 patiënten met obesitas en hoge bloeddruk. Ze vergeleken die met slagaders van slanke, gezonde controlepersonen. De vaten van de patiënten vertoonden duidelijke structurele afwijkingen en reageerden nauwelijks op signalen om te verwijden.
In gezonde vaten maakt het bekleedsel (het endotheel) een stof aan die de omliggende spierlaag laat ontspannen: stikstofmonoxide (NO). Bij de patiënten was die aanmaak gestoord. Tegelijk produceerden hun vaten meer schadelijke zuurstofverbindingen (reactieve zuurstofspecies) en meer ontstekingsstoffen, waaronder IL-1β, IL-6 en TNF-α. Die combinatie houdt de vaten voortdurend samengetrokken.
Een remmer voor een overactief gen-programma
De onderzoekers behandelden de geïsoleerde vaten met een kleine molecule genaamd RVX-208. Dit is een zogenoemde BET-remmer: een stof die het leesproces van bepaalde genen vertraagt. BET-eiwitten herkennen chemische labels op de spoelen waarom DNA is gewikkeld, en stimuleren de activiteit van genen die bij ziekte en stress actief worden.
Na behandeling met RVX-208 verwijdden de vaten beter. De aanmaak van schadelijke zuurstofverbindingen daalde, de productie van stikstofmonoxide herstelde zich, en de ontsteking nam sterker af dan bij elke afzonderlijke ontstekingsstof-remmer. De onderzoekers concludeerden dat de aanpak het volledige gen-programma van het vetweefsel herkalibreeert, in plaats van één molecule tegelijk aan te pakken.
Wat betekent dit voor veroudering?
Endotheeldisfunctie, de verminderde reactie van bloedvaten, is een vroeg teken van hart- en vaatziekten en verergert met de leeftijd. De bevindingen, gepubliceerd in Cell Reports, suggereren dat het vetweefsel rond de vaten een aanknopingspunt is voor behandeling. Of BET-remmers ook bij mensen met cardiometabole ziekte klinisch werken, moet nog in grotere trials worden aangetoond. Maar voor een longevity-perspectief is het interessant: dit is een moleculaire strategie die laaggradige, chronische ontsteking bij de bron probeert te stoppen.