Verouderde hersencellen lekken schadelijk signaal
Immuuncellen in je hersenen worden oud en beginnen dan iets te lekken wat gezonde cellen beschadigt. Een nieuw eiwit staat nu in de schijnwerpers als mogelijke veroorzaker van hersenveroudering.
Microglia zijn de immuuncellen van het brein. Ze ruimen celresten op, bestrijden infecties en houden zenuwcellen gezond. Maar net als alle cellen worden ze op den duur oud. Verouderde cellen stoppen niet gewoon met werken: ze gaan stoffen uitscheiden die hun omgeving verstoren.
De onderzoekers ontdekten dat verouderde microglia bij muizen het eiwit DLK1 uitscheiden. Dat eiwit verstoort de aanmaak van myeline, de isolerende laag rond zenuwvezels. Zonder goed myeline verlopen zenuwsignalen trager en minder betrouwbaar. De muizen vertoonden ook meer lipofuscine, een ophoping van celafval die duidt op verouderende cellen, en tekenen van verslechterende hersenfunctie.
Telomeerverkorting als vertrekpunt
Microglia zijn gevoelig voor zogeheten replicatieve senescentie (celveroudering door te veel delingsrondes). In de hersenen moeten ze regelmatig bijspringen als er schade is, wat veel delingen vergt. Die delingen bekorten de telomeren, de beschermende uiteinden van chromosomen. Worden de telomeren te kort, dan stopt de cel met delen en gaat ze stoffen uitscheiden die schade aanrichten in de omgeving.
Een potentieel aanknopingspunt
De bevinding is nog in een muismodel gedaan en er is voorzichtigheid geboden bij het vertalen naar mensen. Toch biedt het een concreet moleculair doelwit. Als DLK1 inderdaad de schakel is tussen verouderde microglia en hersenachteruitgang, zou het in theorie een aangrijpingspunt kunnen zijn voor toekomstige behandelingen. Strategieën om verouderde cellen in de hersenen op te ruimen of hun schadelijke uitscheiding te dempen worden al onderzocht in het bredere veld van senescentie-onderzoek.
Voor longevity-wetenschap is dit een relevante puzzelstuk: niet zozeer een doorbraak, maar een preciezere kaart van hoe hersenveroudering op celniveau verloopt.
Zoektermen om verder te zoeken: microglia replicatieve senescentie, DLK1 myelinisatie hersenen, telomeerverkorting gliacellen