Verouderde cellen herschikken hun kern om anders te werken
Als cellen verouderen, verandert er meer dan hun uiterlijk. Diep in de celkern vindt een reorganisatie plaats die bepaalt welke genen aan- of uitstaan. Nieuw onderzoek laat zien hoe dat proces werkt en hoe je het kunt vertragen.
Verouderde cellen (ook wel senaescente cellen genoemd) zijn cellen die gestopt zijn met delen, maar niet doodgaan. Ze hopen zich op in weefsels en sturen ontstekingssignalen de omgeving in. Dat draagt bij aan een reeks ouderdomsziekten. Maar wat er precies in de kern van zo’n cel verandert, was nog niet goed begrepen.
Onderzoekers, gepubliceerd in Nature Aging, vonden dat een eiwit genaamd CTCF zich bij celveroudering ophoopt in specifieke structuren in de kern: de zogeheten nuclear speckles. Normaal gesproken helpt CTCF het DNA te organiseren. Bij verouderde cellen clusteriseren deze eiwitten op een andere plek, waardoor de lezing van het genetisch materiaal verandert. Specifiek beïnvloedt dit een proces dat alternatief splicing heet: de manier waarop genen worden omgezet in eiwitten. Het resultaat is een heel ander eiwitprogramma dan in jonge cellen.
Ingrijpen is mogelijk
De onderzoekers testten of deze reorganisatie kon worden tegengegaan. Ingrepen die de herstructurering van de kern verstoorden, vertraagden ook het intreden van celveroudering. Dat is een interessante vondst, al gaat het vooralsnog om laboratoriumexperimenten. Of dit in levende organismen werkt en veilig is, moet nog worden onderzocht.
De studie geeft wel een concreter mechanistisch beeld van hoe verouderde cellen hun omgeving beïnvloeden. Ze veranderen niet alleen hun gedrag, maar ook de manier waarop ze genetische informatie verwerken. Dat maakt de nucleus (celkern) een potentieel nieuw aangrijpingspunt in onderzoek naar veroudering.
Bredere betekenis voor verouderingsonderzoek
Senaescentie is een van de meest bestudeerde mechanismen in de verouderingsbiologie. Eerder onderzoek richtte zich vooral op de ontstekingseiwitten die verouderde cellen uitscheiden. Deze studie voegt een laag toe: de veranderde genregulatie binnenin de cel zelf. Beide processen hangen samen en kunnen elkaar versterken. Dat suggereert dat toekomstige therapieën wellicht op meerdere niveaus tegelijk moeten ingrijpen.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- celsenescence chromatine reorganisatie
- alternatief splicing veroudering
- CTCF nuclear speckles